The swastika is a motif formed by four bent arms around a centre. Long before the twentieth century, it appeared in many cultures across Eurasia and held an important place in Hindu, Buddhist and Jain traditions. In Japanese, the Buddhist sign is called manji. Depending on the context, it may express auspiciousness, continuity, teachings or the presence of the Buddha. The Nazi movement's appropriation of the motif radically changed its perception in Europe and America, but it is neither its origin nor its only history.
| Form | Cross with four bent arms |
|---|---|
| Sanskrit name | Swastika |
| Japanese name | Manji |
| Asian uses | Auspiciousness, Buddhism, Hinduism and Jainism |
| Modern rupture | Nazi appropriation in the twentieth century |
Since when has the motif been documented?
Swastika forms existed in Eurasian archaeology long before the modern era. The motif is simple to construct and may appear in traditions with no direct connection to one another.
This antiquity makes it impossible to regard the symbol as a Nazi creation. In the twentieth century, the Hitler regime adopted a form rotated by forty-five degrees as a political emblem, after millennia of earlier uses.
A serious history must therefore distinguish the motif's long history from its recent political appropriation. Both dimensions are real, but they belong neither to the same period nor to the same symbolic systems.
What does it mean in Hinduism and Buddhism?
In India and Buddhist traditions, the swastika is an auspicious sign. Its Sanskrit name is linked to the idea of well-being and good fortune.
It may appear on temples, manuscripts, ritual objects and religious images. In East Asian Buddhism, the sign may mark the Buddha, his teachings or a quality of infinity and continuity.
The Metropolitan Museum preserves an eighteenth-century Japanese Buddhist priest's garment woven on a background of reversed swastikas, described by the museum as symbols of infinity in Buddhist thought.
Why does Japan use it on temples?
In Japan, the manji is part of Buddhist vocabulary and may be used on maps to indicate a temple. Its presence does not refer to German National Socialism.
Het motief kan voorkomen in mandala's en liturgisch textiel. Het Met presenteert met name Japanse mandala's met swastika's als religieuze elementen die zijn geïntegreerd in de esoterisch-boeddhistische iconografie.
De richting van de armen verschilt per regio en traditie. Het is daarom onvoldoende om te verklaren dat de ene betekenis «goed» zou zijn in de ene draairichting en de andere «slecht»: het historische gebruik is complexer.
Hoe werd het teken in de 20e eeuw toegeëigend?
Europese nationalistische en racialistische bewegingen uit het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw eigenden zich de swastika toe door er een vermeende «Arische» waarde aan toe te kennen. De nazistische partij maakte er vervolgens haar centrale embleem van.
Deze toe-eigening verandert het teken in een symbool van dictatuur, antisemitisme, vervolging en genocide in de hedendaagse westerse context.
Deze geschiedenis mag niet worden gebagatelliseerd of uitgewist. Ze moet eenvoudigweg worden onderscheiden van de hindoeïstische, boeddhistische en jaïnistische gebruiken die eraan voorafgingen en nog altijd bestaan.
Hoe kunnen contexten van elkaar worden onderscheiden zonder ze met elkaar te verwarren?
De drager biedt de eerste aanwijzing. Een manji op een Japanse tempel, een hindoeïstische swastika die in een ritueel kader is getekend en een hakenkruis op een nazi-vlag behoren niet tot hetzelfde symbolische systeem.
De vorm alleen volstaat niet. Oriëntatie, kleur, hellingshoek, context, datering en de iconografische omgeving maken het mogelijk het gebruik te identificeren.
De Dharmachakra, de lotus en de manji zijn drie voorbeelden van boeddhistische tekens waarvan de betekenis afhangt van een specifieke religieuze geschiedenis. Ze buiten hun context lezen leidt tot ernstige misinterpretaties.
Bronnen en historische aanknopingspunten
Het Metropolitan Museum of Art bewaart een Japanse boeddhistische kesa uit de 18e eeuw met een achtergrond van swastika's en beschrijft het motief als een symbool van oneindigheid in het boeddhistische denken. Het museum presenteert ook Japanse mandala's waarin de swastika deel uitmaakt van het religieuze vocabulaire.
