De sabbat van Lughnasadh / Lammas

Inhoudsopgave...

1. De oorsprong van Lughnasadh / Lammas 2. De thema's van Lugnasad 3. De vieringen van Lughnasadh / Lammas 4. De correspondenties van Lugnasad / Lammas

Lammas, beter bekend als Lughnasadh of Lugnasad, is een traditioneel feest dat voornamelijk wordt gevierd in heidense en neopaganistische culturen. Het vindt na Litha plaats in het Wicca-jaarwiel en markeert de eerste oogst van het jaar. Het valt halverwege de zomerzonnewende en de herfstequinox, meestal op 1 augustus. Het is een periode van dankbaarheid, het vieren van de oogst en het erkennen van de overvloed van Moeder Aarde. Presentatie.

1. De oorsprong van Lughnasadh / Lammas

1.1. Lughnasadh of Lammas?

Lughnasadh komt voort uit Keltische tradities, waarin het gewijd was aan Lugh, de zonnegod en god van de kunsten, het licht en vaardigheden. Lugh wordt vaak geassocieerd met meesterschap, vakmanschap en bescherming, waardoor Lughnasadh een feest ter ere van hem is, waarbij ook zijn veelzijdigheid aan talenten wordt gevierd. Hoewel Lugh geen klassieke zonnegod is, is hij toch voorbestemd om het beschermheerschap over dit belangrijke seizoen op zich te nemen, omdat hij niet alleen buitengewoon bedreven en getalenteerd is in allerlei ambachten, maar ook over de geheime kennis beschikt van het perfecte moment om te ploegen, te zaaien en te oogsten. Hij staat dus dicht bij de mensen, kent hun behoeften en angsten en gebruikt zijn vaardigheden voor het algemeen welzijn, zodat het oogstseizoen succesvol verloopt.

Met de komst van het christendom in Europa werden veel heidense feesten opnieuw geïnterpreteerd en opgenomen in christelijke tradities. Lammas, wat in het Oudengels Loaf Mass of "mis van het brood" betekent, werd een christelijk feest ter ere van de zegening van de eerste tarweoogst, waarbij gelovigen broden naar de kerk brachten om ze te laten zegenen.

1.2. De sabbat van het brood

Historisch gezien markeerde dit feest het begin van de oogst, vooral die van granen zoals tarwe en gerst. De gemeenschappen kwamen samen om te oogsten, te koken en brood te delen dat was gemaakt van de eerste geoogste granen. Het was ook een periode van festiviteiten, met onder meer spelen, wedstrijden, huwelijken en handelsuitwisselingen. Deze traditie ligt ook aan de oorsprong van de bijnaam "sabbat van het brood".

2. De thema's van Lugnasad

2.1. Overvloed

Lammas / Lughnasadh markeert de eerste oogst van het jaar, een cruciale mijlpaal voor de oude landbouwsamenlevingen. Dit is het moment waarop de inspanningen van het planten en verbouwen vruchten beginnen af te werpen, letterlijk. De eerste graanoogst, zoals tarwe en gerst, is bijzonder symbolisch omdat deze de belofte van overleving en levensonderhoud voor de komende maanden vertegenwoordigt. Deze eerste oogst is een teken van de vruchtbaarheid van de aarde en toekomstige overvloed en geeft de gemeenschap een gevoel van veiligheid en voorspoed.

Granen, en vooral tarwe, zijn krachtige symbolen van leven en regeneratie. Als eerste oogst zijn ze het tastbare resultaat van het harde werk van de boeren en de gulheid van de natuur. Omdat tarwe het basisingrediënt van brood is, wordt het ook gezien als een symbool van het leven zelf, dat lichaam en geest voedt.

Brood, gemaakt van de eerste geoogste granen, vormt een centraal onderdeel van de vieringen van Lammas. Het wordt vaak gezegend en tijdens rituelen gedeeld en vertegenwoordigt niet alleen materiële voorspoed, maar ook spirituele en gemeenschappelijke verbondenheid. Het breken en delen van brood is een daad van dankbaarheid en solidariteit, die de gemeenschap verenigt in een gezamenlijke erkenning van de ontvangen overvloed.

2.2. De overgang

Lughnasadh markeert ook een overgangsperiode en luidt de overgang van de zomer naar de herfst in. Het is een moment van verandering in de natuurlijke cyclus, waarin de dagen korter en de nachten langer beginnen te worden. Deze overgang is zichtbaar in de natuur: de gouden velden met tarwe die klaar is om geoogst te worden, het rijpende fruit en de tekenen van het einde van de periode van actieve groei.

Deze seizoensverandering is een periode van voorbereiding op de komende winter. De oogst moet binnengehaald worden, voorraden moeten worden opgeslagen en de gemeenschappen bereiden zich voor op de koudere maanden. Het is een periode van reflectie op het verrichte werk en van planning voor de toekomst.

2.3. De verbinding

Lughnasadh nodigt ook uit tot een diepere reflectie op de cycli van de natuur en het leven, met de pas gemaaide velden en het geoogste graan. Het feest benadrukt de onderlinge verbondenheid tussen de mens en de natuur en herinnert eraan dat het menselijk leven intrinsiek verbonden is met de seizoenscycli. De oogst, de voorbereiding en de dankbaarheid staan centraal en stimuleren het bewustzijn van de natuurlijke ritmes en de waardering voor de overvloed die deze met zich meebrengen.

De cycli van zaaien, groeien, oogsten en rust vinden een weerspiegeling in de menselijke ervaringen van geboorte, groei, volwassenheid en ouderdom. Lughnasadh is daarom ook een moment om deze levenscycli te eren, persoonlijke en gemeenschappelijke veranderingen te erkennen en dankbaarheid te uiten voor de lessen en zegeningen die gedurende het jaar zijn ontvangen.

3. De vieringen van Lughnasadh / Lammas

In tegenstelling tot andere, meer "geïntegreerde" sabbats, is de sabbat van Lughnasadh is zeker het meest discrete feest, om niet te zeggen het minst gevierde. Toch heeft het een sterke oogstsymboliek, na de vruchtbaarheidsgoden te hebben geëerd, en is het daarom een belangrijk moment van dankbaarheid dat de voorraden helpt aanvullen.

3.1. De graanpoppen

Een van de gebruikelijke rituelen bestond uit het maken van graanpoppen, vervaardigd uit de eerste geoogste tarwearen. Deze poppen, die de oogstgodin voorstelden, werden het hele jaar bewaard om geluk en bescherming te brengen. Aan het einde van het oogstseizoen werden deze poppen vaak tijdens zuiveringsceremonies verbrand, als symbool van de cyclus van dood en wedergeboorte.

3.2. Het feestmaal van Lughnasadh

De banketten en gerechten die met de verse oogst worden bereid, nemen uiteraard een centrale plaats in tijdens de sabbat van Lughnasadh. Een prominente plaats is zonder verrassing weggelegd voor brood, of liever broden, gemaakt van meel als symbool van overvloed. Dit is dan ook een perfecte gelegenheid om verschillende soorten brood in uiteenlopende vormen en smaken te bereiden om de maaltijd te begeleiden (voornamelijk het tarwebrood, maïsbrood en kruidenbrood).

Zoals bij elke viering is de maaltijd ook een moment van gezellig samenzijn en familiebijeenkomsten of bijeenkomsten van de gemeenschap rond een goede maaltijd. Deze ingrediënten verdienen dan ook de voorkeur: natuurlijk granen (koekjes, gebak, cakes), maar ook bessen, appels, wortels, aardappelen, pompoenen, kruiden en specerijen (voor taarten, hartige taarten of soepen).

Ook de dranken ontbreken niet: de beroemde mede (gefermenteerde honing) wordt traditioneel op dit moment gedronken, evenals cider (uit Bretagne natuurlijk).

3.3. De markten

Handelsbeurzen kwamen tijdens Lughnasadh eveneens vaak voor en boden ambachtslieden en handelaren de mogelijkheid hun producten te verkopen, aangezien Lugh ook de god van vakmanschap is. Deze beurzen waren plaatsen van sociale samenkomst en bevorderden economische, culturele en persoonlijke uitwisselingen. Huwelijken en verlovingsafspraken werden vaak tijdens deze bijeenkomsten gesloten, waardoor de banden binnen de gemeenschap werden versterkt.

3.4. Het altaar voor Lugh

Zoals bij elke sabbat kun je met deze elementen een aan Lugh gewijd altaar creëren: 

• Granen en tarwearen: leg tarwearen, gerst of andere granen op het altaar om de eerste oogst te symboliseren.

• Brood: voeg een klein brood of een plat brood toe als offer, als symbool van overvloed en dankbaarheid.

• Kaarsen: gebruik gouden, gele, witte of rode kaarsen om het licht en de energie van Lugh te vertegenwoordigen.

• Linten: versier het altaar met stoffen in kleuren die met Lugh worden geassocieerd, zoals goud, geel en wit.

• Bloemen: voeg seizoensbloemen toe, vooral gele of gouden bloemen, om de natuur en de oogst te eren.

• Stenen en kristallen: stenen zoals Tijgeroog, Citrien en Kwarts kunnen op het altaar worden gelegd om de energie van licht en creativiteit aan te trekken.

• Gereedschappen: Lugh wordt vaak geassocieerd met gereedschappen, met name speren, athames en hamers. Plaats kleine replica's of afbeeldingen van deze voorwerpen op het altaar.

• Creaties: leg ambachtelijke voorwerpen of kunstwerken die je hebt gemaakt neer om de vaardigheden en kunsten te eren die Lugh vertegenwoordigt.

3.5. De heilige heuvel van Uisneach

Zoals ik hierboven al zei, is deze sabbat een van de minst gevierde, om niet te zeggen de minst gevierde. Toch vormt de plek van de heilige heuvel van Uisneach in Ierland het toneel van deze viering. Deze plaats wordt beschouwd als het hart van Ierland en is ook een zeer symbolische plek voor de festiviteiten van Beltane. 

4. De correspondenties van Lugnasad / Lammas 

Stenen	Barnsteen, Jade, Tijgeroog, Robijn, Bergkristal
Planeten	Zon
Dag	1 augustus (traditionele datum van Lammas/Lughnasadh)
Goden en godinnen	Apollo, Balder, Freya, Lugh, Helios, Ra
Wezens	Feeën, Elfen, Draken, Feniksen
Planten	Sint-janskruid, Lavendel, Salie, Rozemarijn, Eik
Sterrenbeelden	Leeuw (sterrenbeeld van het midden van de zomer)
Richting	Zuiden (geassocieerd met het zenit van de zon, warmte en licht)
Element	Vuur (dat de kracht en het licht van de zon op haar hoogtepunt vertegenwoordigt)
Seizoen	Zomer (einde van de zomer, begin van het oogstseizoen)