Het Lotharingse kruis is een verticaal kruis met twee horizontale dwarsbalken. Het behoort aanvankelijk tot de Europese heraldische en dynastieke geschiedenis, voordat het een regionaal embleem van Lotharingen wordt. In de 20e eeuw krijgt het een nieuwe, belangrijke betekenis wanneer Vrij Frankrijk het aanneemt als tegengesteld symbool aan het nazi-hakenkruis. Deze dubbele geschiedenis - regionaal en nationaal - verklaart de zeer sterke politieke en herdenkingsbetekenis ervan in Frankrijk.
| Vorm | Verticaal kruis met twee dwarsbalken |
|---|---|
| Historische context | Europese heraldiek |
| Regionale associatie | Lotharingen |
| 20e eeuw | Embleem van Vrij Frankrijk |
| Moderne betekenis | Verzet, vrijheid, nationaal geheugen |
Hoe herken je het Lotharingse kruis?
Het kruis heeft twee horizontale balken die aan dezelfde verticale staaf zijn bevestigd. De bovenste balk kan korter zijn dan de onderste.
Deze vorm vertoont overeenkomsten met bepaalde patriarchale of aartsbisschoppelijke kruisen, wat terminologische verwarring verklaart.
In modern Frans verwijst de uitdrukking « croix de Lorraine » vooral naar de vorm die met de regio en later met Vrij Frankrijk wordt geassocieerd.
Waar komt de dubbele dwarsbalk vandaan?
Het dubbele kruis komt al vóór de specifieke associatie met Lotharingen voor in de Europese heraldiek en christelijke iconografie.
Vorstenhuizen en religieuze instellingen gebruiken het in verschillende vormen. De geschiedenis ervan begint dus niet met de Tweede Wereldoorlog.
Het Metropolitan Museum bewaart reeksen decoratieve motieven uit de 16e eeuw die uitdrukkelijk in de vorm van het Lotharingse kruis zijn getekend, wat bewijst dat het al lang vóór de moderne tijd werd gebruikt.
Hoe wordt ze een regionaal embleem?
Het kruis is verbonden met de hertogen van Lotharingen en wordt geleidelijk een regionale aanduiding.
Het gebruik ervan op monumenten, wapenschilden en voorwerpen versterkt deze identificatie met het gebied.
Dankzij deze historische achtergrond wordt het symbool in de twintigste eeuw opnieuw gebruikt als een Frans teken dat zich onmiddellijk onderscheidt van het Duitse hakenkruis.
Waarom neemt De Gaulle het over?
In 1940 kiest Vrij Frankrijk het kruis van Lotharingen als mobilisatie-embleem. Admiraal Émile Muselier speelt een centrale rol in die beslissing.
Het symbool fungeert als visueel antwoord op het nazistische hakenkruis en stelt de Vrije Franse strijdkrachten in staat een eigen identiteit te benadrukken.
Een foto van Brassaï in het Met toont een kruis van Lotharingen dat op een muur in Parijs is geschilderd en wordt beschreven als tegengesteld symbool aan het nazistische embleem.
Wat stelt het vandaag voor?
Het kruis van Lotharingen blijft verbonden met het Verzet, Charles de Gaulle en de herinnering aan Vrij Frankrijk.
Het behoudt ook zijn regionale identiteit in Lotharingen, waar de geschiedenis ervan de oorlog ruimschoots voorafgaat.
Deze twee lagen bestaan naast elkaar: een oud heraldisch symbool dat in een specifieke historische context een embleem van nationaal verzet werd.
Historische bronnen en oriëntatie
Het Metropolitan Museum of Art bewaart een foto van Brassaï waarop het kruis van Lotharingen wordt getoond als symbool van Vrij Frankrijk en als tegengesteld symbool aan het hakenkruis. Het museum bewaart ook zestiende-eeuwse ornamenten in de vorm van een kruis van Lotharingen.
