De rechtszaal is altijd een toneel geweest waar het Onzichtbare zich kon aandienen, des te meer door de vele en intense gebeden, verwachtingen en egregores. Sinds mensenheugenis hebben degenen die voor hun leven of eer voor de rechtbank vreesden, in het geheim andere krachten aangeroepen om de weegschaal te doen doorslaan. Dit wordt gerechtelijke magie genoemd, een vorm van beïnvloedingsmagie.
Rituelen om het vonnis te beïnvloeden
Een oordeel beïnvloeden kan de vorm aannemen van een offensieve vloek of een bezwering tot overreding. Enerzijds kan de beoefenaar proberen zijn tegenstanders te hinderen – dit is de traditie van bindingsspreuken. Het doel is duidelijk: de woorden van een vijandige getuige het zwijgen opleggen, de advocaat van de tegenpartij verlammen of de juryleden in verwarring brengen. In het oude Rome schreef men op wastabletten: « Moge de tong van [Nom] zich verstrikken, moge zijn betoog voor de rechter vervagen ». Door ze onder de rechtbank of in het verse graf van een dode te begraven, vertrouwde men de onderwereldgoden de vervulling van deze wraak toe. Deze gerechtelijke maleficia, hoewel in het geheim toegepast, getuigen van de overtuiging dat de officiële waarheid door middel van een goed gericht ritueel verdraaid kan worden.
Anderzijds maakt gerechtelijke magie ook gebruik van beïnvloedingsbezweringen, op de grens tussen betovering en gebed, om het hart van rechters te verzachten en hun beslissingen te sturen. Hier is geen sprake van een vloek, maar van subtiel werk met emoties en welwillendheid. Westerse beoefenaars hebben rituelen van « zachtmaking » doorgegeven – zo noemt men deze betoveringen met suiker of honing, bedoeld om de houding van de rechter te « versuikeren ». Men bereidt een klein potje honing waarin de naam van de magistraat wordt gelegd, vermengd met barmhartigheidskruiden zoals citroenmelisse en viooltje, terwijl men woorden van harmonie reciteert. De bedoeling is om de beslisser te omgeven met een aura van begrip en mededogen. Hoodoo heeft het principe van de honey jar overgenomen om verschillende aspecten van het dagelijks leven te verzachten.
Dit idee om de ziel van de rechter met magie te raken, heeft ook religieuze wortels. Men bad tot de Heilige Catharina of de Heilige Judas om de juryleden te verlichten en droeg gezegende medailles bij zich. Een beroemd voorbeeld is het gebed van de Rechtvaardige Rechter, waarin Christus als hoogste rechter wordt aangeroepen, opdat hij aardse gerechtigheid zou inspireren. Met vurige woorden – « O Rechtvaardige Rechter, U wiens troon billijkheid is, bedek mij met Uw mantel voor het gerecht van de mensen » – vroeg de beklaagde om goddelijke bescherming die het hart van de machtigen zou afwenden van elke onrechtvaardige strengheid. Deze gebeden, hoewel ogenschijnlijk christelijk, maken deel uit van het arsenaal van de gerechtelijke magiër. Men vindt ze terug in grimoires, naast meer esoterische formules.
Occulte bescherming tijdens een proces
Wanneer een dagvaarding binnenkomt of een beschuldiging dreigt, is de eerste reactie van de beoefenaar zichzelf te beschermen. Nog voordat men anderen probeert te beïnvloeden, moet men zich wapenen tegen de zichtbare en onzichtbare aanvallen van het proces. Bescherming tegen een proces begint vaak met een zuiveringsritueel: men veegt de energieën van angst en onrecht van zich af en wast zich bij het aanbreken van de dag van de zitting ritueel met lustratiewater waarin basilicum (een beschermend kruid) en gezegend zout zijn getrokken. Door deze symbolische wassing « verwijdert » de beschuldigde de maleficia die hem mogelijk omringen en verschijnt hij gezuiverd voor de gerechtigheid van de mensen.
Daarna komt de amulet. Tijdens de zitting een talisman bij zich dragen is een vast onderdeel van de westerse occulte tradities. In de traditie van plattelandswijzen werd de beklaagde aangeraden een klein leren zakje in zijn zak te steken met planten en symbolen van gerechtigheid. In populaire grimoires uit de 19e eeuw staat dat alleen al het dragen van een aan Jupiter gewijde steen « u uw processen laat winnen ». Jupiter, planeet van de wet en het gezag, doordrenkt de edelsteen met zijn invloed; de talisman, tegen het hart gehouden, schenkt zelfvertrouwen, gepercipieerde rechtschapenheid en afstemming op gerechtelijk geluk. Evenzo bevelen tradities van zogenaamde « witte » magie aan om vlak voordat men voor de rechtbank spreekt zachtjes een stukje galanga te kauwen – een wortel die door Afro-Amerikaanse beoefenaars Chewing John wordt genoemd. Deze wortelstok, waarvan wordt gezegd dat hij woorden gewicht geeft, dient om uw getuigenis overtuigender te maken en de tong van de tegenpartij te binden.
Occulte bescherming richt zich ook op de energetische aanvallen die men in de rechtbank kan ondergaan. Een beklaagde kan zich psychisch aangevallen voelen door de blik van de aanklager of de vijandigheid van de menigte. Sommigen dragen daarom de spiegel van een kleine talisman die het boze oog weerkaatst. Anderen tekenen vlak voor de zitting met onzichtbare inkt (citroensap of galnotenwater) het kabbalistische teken van de Volmaakte Stilte op hun huid: een door een horizontale streep doorsneden driehoek. Dit teken, afkomstig uit hermetische manuscripten, zou laster afweren en beschermen tegen de « pijlen » van valse beschuldigingen. Zo geharnast gaat de beklaagde naar de getuigenbank met de rustige zekerheid van iemand die zich met zijn eigen onzichtbare bewakers heeft omringd.
Een oordeel afwenden met occulte kunst
Als bescherming en subtiele beïnvloeding falen, blijft er een radicalere en gevaarlijkere weg over: een oordeel afwenden door een daad van hoge magie. Dit betekent proberen de normale loop van de gerechtigheid af te buigen, hetzij door een onvoorziene gebeurtenis te veroorzaken die het proces tenietdoet of vertraagt, hetzij door illusie te gebruiken om de zintuigen van de rechters te misleiden. Deze praktijk flirt met het idee van de magiër die zich als vervalser van het lot opstelt, bereid om de gevestigde orde te trotseren.
Een traditionele manier om een oordeel af te wenden is het gebruik van illusiemagie. Men spreekt over betoveringen waarbij de beschuldigde tijdens de zitting het uiterlijk aanneemt van een onschuldige grijsaard of een ziekelijke slachtoffer, en zo medelijden in plaats van woede opwekt. Achter dit beeld schuilt een echte praktijk: het gebruik van illusiepoeders. Een grimoire uit de 17e eeuw raadt aan een fijn poeder te bereiden met gedroogde alruinswortel en lycopodium (brandbaar poeder), dat men discreet in de zaal moet uitblazen. De daardoor ontstane rook zou de geest van de aanwezigen vertroebelen en de waarheid een ogenblik verhullen. Uiteraard zijn dergelijke pogingen riskant en raken ze aan de zwarte kunst – het manipuleren van waarnemingen kan gemakkelijk worden opgevat als een duivels pact.
Sommige rituelen die erop gericht zijn bewijsmateriaal te laten verdwijnen, kunnen eveneens worden beschouwd als het afwenden van gerechtigheid. In een manuscript uit de late middeleeuwen staat een recept om « de geschreven waarheid uit te doven »: men bestrijkt het perkament van de tenlastelegging met een mengsel van inktvisinkt en ossengal, terwijl men de engel van de vergetelheid aanroept. Men beweert dat de tekst in de ogen van degene die hem leest zal vervagen, waardoor hij onleesbaar wordt of onbeduidend lijkt. Stel u even de verbijstering voor van een griffier die ontdekt dat het belangrijkste bewijsstuk in het dossier in een blanco vel perkament is veranderd...
Ten slotte kan een oordeel afwenden ook betekenen dat men de uitkomst voor onbepaalde tijd vertraagt, totdat deze vervalt. Ook hier heeft magie haar listen: een tovenaar kon een zwartgeblakerde kristallen bol aan de voet van de muur van de rechtbank begraven, als symbool voor het verduisteren van het heldere inzicht van de gerechtigheid. Zolang deze bol begraven en actief bleef, bleven de rechters in eindeloze beraadslagingen ronddraaien zonder ooit tot een besluit te komen. Dit ritueel om het vonnis te bevriezen wordt in bepaalde kronieken vermeld, waarin wordt verteld over onverklaarbaar langdurige processen, totdat een zuivering van de plaats eindelijk een beslissing mogelijk maakte.
Genade van de rechter en occulte smeekrituelen
De genade van de rechter verkrijgen is doorgaans het uiteindelijke doel van de gerechtelijke magiër wanneer hij weet dat hij schuldig is of vreest voor een te zware straf. In plaats van de beslissing te forceren of de gerechtigheid te misleiden, probeert men hier de strengheid van het vonnis te verzachten en bij de rechter een onverwachte opwelling van barmhartigheid te wekken. Grimoires staan vol occulte smeekrituelen die de klassieke juridische verzoeken om gratie begeleiden of zelfs versterken.
Een van de belangrijkste principes van deze rituelen berust op emotionele correspondentie: men zoekt in zichzelf de trilling van medelijden om deze te versterken en naar de beslisser uit te stralen. De beschuldigde wordt aangeraden de avond vóór het oordeel te mediteren over een herinnering waarin hij zelf iemand heeft vergeven. Op het hoogtepunt van deze emotie moet hij voor een kaars een witte sluier optillen en met nederige stem een bezwering uitspreken. Deze bezwering kan variëren, maar een bekende formule begint als volgt: « Moge het hart van degene die over mij oordeelt dezelfde helderheid aannemen als deze vlam », waarbij men de aartsengel Rafaël, geest van genezing, aanroept om de hardheid van de rechter te genezen. De witte sluier dient als kanaal en zou dit gevoel van vergeving op het cruciale moment naar het hart van de magistraat overbrengen.
Andere, concretere rituelen doen een beroep op de magie van goddelijke namen. Een kabbalistische traditie schrijft voor de naam van de rechter in vierkante Hebreeuwse letters op perkament te schrijven, direct onder een Heilige Naam zoals El Rahim (« God van Barmhartigheid »). Men sluit dit perkament op in een hemelsblauw zijden zakje (de kleur van genade), samen met drie gedroogde rozenblaadjes. Op de ochtend van het oordeel draagt de beoefenaar het zakje op zijn borst, onder zijn hemd, zodat het dicht bij het hart rust wanneer hij tegenover de rechter staat. Men zegt dat deze eenvoudige nabijheid van de goddelijke Naam en de naam van de rechter, samen op het hart van de beschuldigde geplaatst, de ziel van de magistraat onzichtbaar tot mededogen neigt. Veel magiërs beweren zo het ergste te hebben vermeden en te hebben gezien hoe hun doorgaans onverbiddelijke rechter plotseling uitstel of een lichtere straf verleende zonder goed te weten waarom.
De gewenste genade kan ook worden ondersteund door de aanroeping van beschermheiligen van hopeloze zaken – met name de Heilige Expeditus, die wordt aangeroepen bij twijfelachtige gerechtelijke kwesties. Een oud gebed, in het Latijn gereciteerd, luidde: « Sancte Expeditus, tu qui conosci l’urgenza della giustizia, ottieni dall’Altissimo che il giudice mostri umanità ». Dit gebed werd vlak voor de zitting geknield op de trappen van de rechtbank gereciteerd, terwijl men een kleine groene kaars (de kleur van de hoop) aanstak en deze discreet ter plaatse liet opbranden. De genade van de rechter aantrekken werd zo een waar heilig ritueel, waarin men het volkskatholicisme met esoterische kennis verenigde.
Grimoires uit kerkers en hekserij van de opsluiting
Gerechtelijke magie houdt niet op bij de drempel van de gevangenis – integendeel, de toestand van opsluiting heeft zijn eigen occulte praktijken voortgebracht. In het magische Westen hebben kerkers soms ’s nachts weerklonken van bezwerende woorden en boden hun muren onderdak aan in het geheim overgeschreven grimoires. Het bestaan van grimoires die in de gevangenis zijn geschreven of overgeschreven wordt bevestigd door anekdotes en verrassende ontdekkingen. Gerechtelijke archieven vermelden bijvoorbeeld het geval van Gracien Detcheverry, een beroemde Baskische tovenaar uit de 18e eeuw. Detcheverry werd in 1733 gearresteerd en bezat een verboden manuscript met de titel Agripa Negra. Gewapend met deze grimoire beweerde hij verborgen schatten te kunnen vinden en zelfs naar believen « de deuren van gevangenissen te openen ». Bezorgd over dergelijke krachten liet de rechtbank van Bayonne het in beslag genomen boek volledig vertalen en kopiëren, voordat het in het openbaar werd verbrand. Het gevangenismanuscript van Detcheverry, bewaard als bewijsmateriaal, onthult een samengestelde esoterische kennis: het bevat bezweringen voor het vinden van schatten en het oproepen van geesten (waaronder fragmenten uit het Grimoire van paus Honorius), en vermoedelijk ook de beroemde recepten om sloten en grendels met het heilige woord te breken.
Naast de boeken bestaan er occulte praktijken die verband houden met opsluiting. Een beroemd verhaal uit het einde van de middeleeuwen vertelt over een gevangengenomen heks die er elke nacht in slaagde haar cel te verlaten om naar de sabbat te gaan, waarna ze bij het aanbreken van de dag weer in haar boeien terugkeerde – tot grote schrik van haar cipiers. Zij begonnen gevangenen die van hekserij werden beschuldigd vast te binden met speciale boeien, waarbij ze hun duimen en grote tenen aan elkaar bonden uit angst dat zij zouden veranderen in een wezen dat door het sleutelgat kon glippen. De legende sluit hier aan bij een zeer reële voorzorgsmaatregel: de angst voor occulte macht dwong de gerechtigheid er zelf toe de rituelen te omzeilen. Soms werd op de drempel van de kerker een plaat genageld met de naam van God of een psalmfragment, waarvan men dacht dat het elke poging om het slot te betoveren zou neutraliseren.
Sommige gevangenen legden zich niet neer bij hun lot, maar voerden gedurfde rituelen uit om te ontsnappen. Zo bevatte een in Haïti in de jaren 1920 – tijdens de Amerikaanse bezetting – in beslag genomen Creoolse grimoire « een gebed tegen kogels, een bezwering tegen foltering en een spreuk om de uitgang uit de gevangenis veilig te stellen ». Een van deze rituelen, later door een etnograaf opgetekend, valt op door zijn eenvoud: « Reciteer om middernacht: “Sesam, Sesam, sta uzelf toe en open u”, en de boeien zullen van uw polsen vallen. Zeg bij het naar buiten gaan: “Sesam, sluit u weer”. Als de poort bij de deur vergrendeld is, spreek dan uit: “Pastoo, Vidoo, Agrimento. Agrippa, bevrijd mij van deze leeuw die mij van het leven wil beroven. Alles wijkt voor Uw Naam, alle knieën buigen voor U. Mane Thecel van de drie Maria’s – Agrippina, Mariannie en Farres – wees mijn gidsen en begeleiders. Amen.” ». Hier illustreert de vermenging van Bijbelse verwijzingen (het Mane Thecel van het schrift op de muur in de Bijbel) en esoterische machtswoorden (Agrippa, een verwijzing naar de grote occultist) goed de syncretische creativiteit van gevangenismagie. De gevangene, alleen in het donker, roept zowel het toverwoord uit de grot van Ali Baba (« Sesam, open u ») als een persoonlijke litanie van beschermende namen aan. Waar het om gaat, is het onwankelbare geloof dat in de handeling wordt gelegd: lokale verhalen vertellen dat sommige ingewijden hun ketenen inderdaad hebben zien losschieten en hun kerker bij het ochtendgloren geopend aantroffen.
De hekserij van de opsluiting uit zich ook in kleine dagelijkse handelingen. Een occulte gevangene kan een vertrouwd insect, een spin of een rat voeden, die hij als zijn spirituele boodschapper beschouwt: hij vertrouwt het woorden toe om naar buiten over te brengen of stuurt het eropuit om buiten de cel op verkenning te gaan.
Aldus kunnen achter de hamer van de rechter andere krachten aan het werk zijn...
1 reactie Rechtbankmagie en gevangenisgrimoires