De Klimop blijft groen wanneer de wijnstok zijn bladeren verliest. Hij klimt dankzij kleine wortels die zich aan de ondergrond hechten, bedekt muren en verandert van blad wanneer hij het licht bereikt. In de Bacchanten omringen zijn kransen Dionysos en zijn volgelingen; in de natuurlijke magie van de Renaissance sluit hij zich aan bij zonneplanten. Zijn kracht ligt in gehechtheid, in roes die door ritueel wordt beteugeld en in de overgang van een jeugdige naar een volwassen vorm.
De plant is Hedera helix L., gewone klimop. Hij voedt zich niet met de muur of boom die hem draagt: zijn hechtwortels dienen om te klimmen, terwijl de wortels in de grond voor de voeding zorgen. Dit onderscheid verandert zijn magische beeld. De Klimop spreekt over steun en relatie, niet over het stelen van voedingsstoffen.
De Griekse bronnen verbinden hem met de stoet van Dionysos, met kransen en de thyrsusstaf. Europese auteurs schreven hem ook trouw en duurzaamheid toe vanwege zijn groenblijvende loof. Deze fiche bewaart die lijnen en stelt vervolgens een veeleisender vraag: wanneer ondersteunt gehechtheid de groei, en wanneer bedekt zij de hele ondergrond?
Twee vormen aan één klimplant
Hedera helix behoort tot de Araliaceae. De jonge stengels kruipen of klimmen en dragen gelobde bladeren. Wanneer een stengel een lichte en vruchtbare plek bereikt, stopt hij met het vormen van hechtwortels, wordt hij meer rechtopstaand en draagt hij gave bladeren zonder duidelijke lobben.
Kew beschrijft de kleine groenachtige bloemen die in schermen bijeenstaan en de donkere bessen die later rijpen. De plant levert zo stuifmeel en vruchten in een seizoen met weinig hulpbronnen. Kew, Hedera helix.
De verandering van het blad is een teken van volwassenheid. De klimmende plant en de bloeiende plant lijken verschillend, maar behoren tot hetzelfde individu. Toegang tot licht verandert de vorm zonder de continuïteit van de stengel te verbreken.
Deze gedaanteverandering geeft de Klimop een zeldzaam magisch domein: van uiterlijk veranderen wanneer zijn plaats in de wereld verandert. Trouw betekent niet hetzelfde blijven.
Zich hechten zonder te overwoekeren
De jonge stengels ontwikkelen korte wortels die zich aan de schors, steen of mortel hechten. Ze dringen niet in de drager door om er sap uit te halen. Klimop blijft in de grond geworteld en maakt zijn eigen materiaal door middel van licht.
Aan een gezonde boom gebruikt Klimop de stam als weg naar het bladerdak. Een zeer dichte bedekking voegt gewicht toe en verbergt gebreken, terwijl een aangetaste muur stengels in zijn scheuren kan ontvangen. De relatie hangt dus af van de toestand van de drager.
De magie van gehechtheid moet dezelfde regel volgen. Vraag wat u uit de relatie ontvangt, wat u zelf voortbrengt en wat de drager werkelijk kan dragen. De verbintenis wist behoeften noch grenzen uit.
De groenblijvende bladeren ondersteunen het thema van trouw, maar de plant groeit voort, zoekt het licht en verandert van fase. Een levende band verbindt standvastigheid en beweging.
Dionysus, de kronen en de thyrsus
In Euripides’ Bacchanten beveelt Dionysus dat Thebe de kronen van Klimop opneemt. De vrouwen dragen de thyrsus, een met loof omwikkelde staf met een dennenappel aan het uiteinde, en trekken vervolgens op het ritme van de cultus de bergen in.
De tekst brengt Klimop, muziek, wijn, trance en de omkering van de burgerlijke orde samen. Euripides, De Bacchanten.
De groene kroon begeleidt de veranderde toestand. Ze markeert het behoren tot de stoet en onderscheidt de tijd van de rite van de tijd van de stad.
De dionysische Klimop beperkt zich niet tot het feest. Het toneelstuk toont ook het geweld dat uitbreekt wanneer een koning weigert de god te erkennen en de rite wil observeren zonder er oprecht aan deel te nemen. De plant draagt de extase, maar ook de grens die de rituele ruimte omringt.
Klimop bij de zonneplanten
Henri-Corneille Agrippa plaatst Klimop bij de planten van de Zon, samen met de Laurier, de wijnstok en andere gewassen die groen blijven of hun beweging naar het licht richten. Deze indeling staat in het eerste boek van zijn Occulte filosofie.
De aanwezigheid van Klimop verbaast een lezer die gewend is hem uitsluitend met Dionysus te verbinden. Ze laat zien dat de correspondenties veranderen afhankelijk van de gekozen eigenschap: het blijvende groen, de opwaartse beweging, de relatie met de wijnstok of het gezag van het loof. Agrippa, boek I, hoofdstuk 23.
Een plant kan dus tot meerdere symbolische kaarten behoren zonder tegenstrijdigheid. De Griekse cultus richt zich op de kroon en de thyrsus; Agrippa bouwt door analogie een zonnefamilie op.
Het grimoire voegt deze kaarten niet samen. Het presenteert ze als twee historische invalshoeken. Kies voor de praktijk een van de draden: rituele verbondenheid of volharding naar het licht.
Onderzoek de verbinding en de drager ervan
Teken een klimopstengel die rond een verticale lijn omhoogklimt. Schrijf in de lijn de drager: persoon, instelling, gewoonte, plaats of belofte. Noteer in elk gelobd blad wat je vanuit je eigen wortels bijdraagt.
Teken bovenaan een ongedeeld blad. Schrijf de volwassen vorm op die de relatie mogelijk moet maken: autonomie, inspraak, creatie, overdracht of vertrek. Als er geen verandering is toegestaan, markeer dan het punt waar de stengel moet stoppen met klimmen.
Voeg een datum voor herziening toe en plaats een afbeelding van klimop naast de pagina. Het werk eindigt met een handeling gericht aan de drager: bedanken, vragen, herstellen of losmaken. Gebruik geen verse stengel op de huid en laat geen bes binnen bereik liggen.
Historische overeenkomsten
| Referentiepunt | Overeenkomst |
|---|---|
| Botanische naam | Hedera helix L. |
| Familie | Araliaceae |
| Transformatie | Jonge gelobde bladeren en later ongedeelde bladeren aan de fertiele stengels |
| Goddelijke figuur | Dionysos, kronen en thyrsus |
| Magische domeinen | Verbinding, trouw, verbondenheid, transformatie en grens |
| Veilige vorm | Tekening van de drager en afbeelding van de plant |
