Nog voordat het zakje wordt geopend, kondigt Ase Fétide zich aan met zijn geur van zwavel en knoflook. Deze gomhars reisde van de Iraanse hoogvlakten naar de keukens van India, Europese apotheken en kleine beschermende zakjes in Noord-Amerika. De magische geschiedenis ervan berust op een heel concreet principe: wat mensen afstoot, moest ook ziekte, ongeluk en vijandige geesten op afstand houden.
De botanische naam Ferula assa-foetida duidt op een soort uit het zuiden van Iran, maar bij de handel in asafoetida zijn meerdere Ferula-soorten betrokken. Een hars die onder deze naam wordt verkocht, kan daarom zonder traceerbaarheid van de leverancier niet aan een specifieke soort worden gekoppeld.
De sterke geur rechtvaardigt geen enkele beroking. Hier wordt Ase Fétide behandeld als een gesloten object, als getuige van een apotropaische logica die berust op afkeer, de drempel en het dragen van een zakje. Het vervangt noch zwavel, noch een medische behandeling.
Een gomhars afkomstig van Ferula
Ferula assa-foetida L. behoort tot de Apiaceae, de familie van venkel, selderij en engelwortel. Deze grote vaste plant vormt een rozet van sterk verdeelde bladeren en vervolgens een stengel met gele schermen. De gomhars vloeit na insnijding van de wortel of de stengelbasis naar buiten en verhardt tot bruinachtige tranen.
Kew beperkt het inheemse verspreidingsgebied van de soort tot het zuiden van Iran. Andere Ferula-soorten uit Iran, Afghanistan en Centraal-Azië dragen eveneens bij aan de handel. Kew, Ferula assa-foetida.
Het verkochte materiaal kan zuiver zijn, met meel samengeklonterd of met een andere gom vermengd. De naam van de partij, het land van herkomst en de samenstelling zijn net zo belangrijk als de benaming. In het grimoire wordt deze onzekerheid een leesregel: een herkenbare geur volstaat niet om een plant te identificeren.
De stinkende naam en de logica van afkeer
De term komt van het Perzische azā, hars, verbonden met het Latijnse foetida, stinkend. In het Engels geven de namen devil’s dung en stinking gum de geur een centrale plaats. Vluchtige zwavelverbindingen verklaren de indruk van knoflook, ui en ei.
In een beschermende praktijk werkt afkeer door analogie: als de stof de neus op afstand houdt, kan ze verbeelden wat de doorgang van het kwaad verbiedt. Deze redenering vereist noch een planeet noch een element. Ze berust op een onmiddellijk begrijpelijke zintuiglijke eigenschap.
Culinaire en medische teksten hebben deze geur ook leren gebruiken. Wanneer de hars in een gerecht wordt verhit, verandert haar karakter. Het magische boek neemt deze handeling niet over: het rituele product blijft gescheiden van voedsel en behoudt zijn rol als verzegeld geurend voorwerp.
Zakjes met asafetida tegen het kwaad
Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw hingen gezinnen in de Verenigde Staten kleine zakjes, asafetida bags genoemd, om de nek van kinderen. Ze bevatten alleen asafoetida of waren vermengd met knoflook, ui, venkel en andere geurige stoffen.
Deze zakjes werden gedragen tegen epidemieën, ademhalingsproblemen en boze geesten. Het South Dakota Agricultural Heritage Museum bewaart en beschrijft dit voorwerp, dat zich op de grens tussen huismiddeltje en amulet bevindt. South Dakota State University, het zakje met asafetida.
Het zakje beschermt door zijn aanwezigheid voelbaar te maken. Het wordt op het lichaam gedragen, markeert de omtrek ervan en verandert een aanhoudende geur in een waarschuwing aan datgene wat niet dichterbij mag komen.
Boze oog en plaatsgebonden praktijken
In verschillende gebieden van Zuid- en Centraal-Azië werden geurige bereidingen bij een ingang, een kind of een zieke persoon geplaatst om het boze oog af te weren. Asafoetida maakt deel uit van deze groep stoffen waarvan de kracht berust op geur en afkeer.
Elke praktijk behoudt haar geografie. De culinaire hing uit India, Perzische geneeskrachtige harsen en het Noord-Amerikaanse zakje vormen geen universeel recept. Door ze met elkaar in verband te brengen, wordt een gemeenschappelijke logica zichtbaar zonder de omgevingen uit te wissen die deze hebben voortgebracht.
Het mysterie van de Asafoetida schuilt zo in de omkering ervan: een als weerzinwekkend beschouwde materie wordt een bewaker. Ze verleidt het onzichtbare niet; ze maakt een grens zichtbaar die men voelt voordat men haar ziet.
Het verzoek in een zakje afsluiten
Bewaar de Asafoetida in de originele verpakking. Schuif deze verpakking in een tweede ondoorzichtig zakje met een vel papier waarop u de naam schrijft van wat uw drempel niet mag overschrijden: conflict, indringing, leugen of het herhalen van een fout.
Plaats het zakje een nacht bij een deur, op een afwasbaar schoteltje en buiten bereik. Verwijder de volgende dag alleen het papier, vouw het naar buiten en berg het vervolgens op in een gedateerde envelop. Het product blijft gesloten.
Dit gebaar neemt het gedragen zakje, de begrenzing en de afwerende functie over, zonder verbranding of huidcontact. Om de handeling af te sluiten, ventileert u de ruimte en wast u het schoteltje. Het voorwerp kan daarna worden opgeborgen in een gelabelde doos.
Historische correspondenties
| Referentiepunt | Correspondentie |
|---|---|
| Verwachte botanische naam | Ferula assa-foetida L. |
| Materiaal | Gomhars afkomstig van de wortel of de voet van de stengel |
| Historisch voorwerp | Zakje met asafoetida, gedragen tegen ziekte en boze geesten |
| Magisch principe | Afkeer door de geur, begrenzing en bescherming van de drempel |
| Cultureel referentiepunt | Plaatselijk gebruik in Azië en Noord-Amerika |
| Veilige vorm | Dubbele gesloten zak, schoteltje en papier |
