Absint

Onder haar zilvergrijze blad draagt Absint een magische geschiedenis die veel eigenaardiger is dan de moderne lijsten met psychische eigenschappen. Artemisia absinthium verschijnt in een Joods magisch traktaat uit de late oudheid, krijgt de heerschappij van Mars toegewezen in de Engelse plantenastrologie en treedt op in een Zuid-Slavische praktijk die bedoeld is om de oogst te beschermen tegen stormheksen.

Deze getuigenissen schetsen een stugge plant, geplaatst tegenover vijandige krachten die de beoefenaar probeert te doorkruisen, te bedwingen of af te weren. In de Epée van Mozes helpt ze om onopgemerkt voorbij te gaan en ondersteunt ze het vervullen van een verzoek. Bij Nicholas Culpeper behoort ze tot Mars vanwege haar verwantschap met smederijen en plaatsen waar met ijzer wordt gewerkt. In het verslag dat James George Frazer optekende, stijgt haar rook op naar de hagelwolken om de heksen te treffen die zich daarin zouden verplaatsen.

Haar historische magische identiteit wordt gevormd rond vier krachten: verhulling, verzoek, verdediging en de martiale kracht van Mars. Samen geven ze Absint een vastberaden, strijdlustig en geheimzinnig karakter.

Een bitter kruid met zilverachtig blad

Absint, Artemisia absinthium L., is een vaste plant uit de familie van de Asteraceae. Haar stengels en bladeren zijn bedekt met fijne haartjes, die ze een grijs, bijna wit uiterlijk geven. Haar kleine gele bloemhoofdjes verschijnen in de zomer, terwijl haar aromatische geur en uitgesproken bitterheid haar zintuiglijke profiel bepalen.

Haar oorspronkelijke verspreidingsgebied loopt van Europa tot Siberië, de westelijke Himalaya en Noord-Afrika. De botanische databank van Kew erkent Artemisia absinthium als een geaccepteerde soort en vermeldt haar inheemse aanwezigheid in Frankrijk. De plant heeft zich ook verspreid naar talrijke gematigde gebieden buiten dit oorspronkelijke verspreidingsgebied. Kew, Plants of the World Online.

In kruidenboeken en magische teksten verschijnt ze onder de namen absinthium en wormwood. Deze woorden reisden van de ene taal en het ene manuscript naar het andere, waarbij hun botanische betekenis kon veranderen. Bijvoet, Artemisia vulgaris, behoort tot hetzelfde geslacht, maar heeft een eigen rituele geschiedenis. Deze verwantschap verklaart waarom de twee planten in sommige vertalingen door elkaar konden lopen.

Absint in de Épée de Moïse

Het opmerkelijkste magische getuigenis bevindt zich in de Épée de Moïse, of Harba de-Moshe. Onderzoeker Yuval Harari situeert de samenstelling van deze omvangrijke verhandeling over Joodse magie waarschijnlijk in Palestina, gedurende het derde kwart van het eerste millennium. De tekst is bekend uit latere manuscripten; Moses Gaster publiceerde er in 1896 een editie en Engelse vertaling van, gebaseerd op een manuscript dat hij in de 13e of 14e eeuw dateerde. Yuval Harari, Harba de-Moshe (Sword of Moses).

Het «Zwaard» uit de titel verwijst naar een lange reeks goddelijke en engelachtige namen, aan Mozes overgeleverd en centraal gesteld in de werkzame kracht van het boek. Voordat hij het gebruikt, moet de operator een rituele voorbereiding uitvoeren, gebeden reciteren en de hemelse machten aanroepen die aan deze namen verbonden zijn. De daaropvolgende handelingen roepen het Zwaard aan als een soevereine formule die kan inwerken op ziekte, bescherming, gunst, openbaring, dwang of overwinning.

Absint komt tweemaal voor in een korte recensie die als bijlage bij de editie van Gaster is opgenomen. De eerste passage betreft de kunst om over straat te lopen zonder herkend te worden. De tekst vraagt om alsem, parfums en roet bijeen te brengen om rook te produceren, en voegt daar een vossenhart en het reciteren van het Zwaard aan toe. Het geformuleerde doel betreft herkenning: de operator moet zich kunnen verplaatsen zonder dat de mensen die hij tegenkomt hem identificeren. De passage behoort dus tot een magie van verhulling en terugtrekking aan het oog.

De doordringende geur van Absint, de zwartheid van het roet, de rook die de contouren vervaagt en de sluwheid die met de vos verbonden is, vormen samen een treffend tafereel van verhulling. Elke materie draagt bij aan de terugtrekking van de operator: de rook vertroebelt het zicht, het roet verduistert en de vos belichaamt de kunst om aan de blik te ontsnappen.

De tweede passage geeft Absint een andere rol. De operator moet alsem in zijn rechterhand nemen, zich naar de zon keren en het Zwaard uitspreken om te verkrijgen wat hij verlangt. De handeling gaat gepaard met een zuivering van zeven dagen en morele vereisten: goede daden verrichten voor zijn naasten, zich onthouden van eden en bescheiden wandelen.

De plant wordt hier het materiële middel voor een verzoek dat onder het gezag van heilige namen wordt uitgesproken. Ze wordt in de handel gehouden die handelt, terwijl de uitvoerder tegenover het zonlicht staat. De Zon bepaalt de richting van het ritueel; Mars geeft de plant bij Culpeper haar astrologische heerschappij.

Waarom plaatst Culpeper Absint onder Mars?

Halverwege de 17e eeuw schrijft de Engelse arts en astroloog Nicholas Culpeper Absint in zijn English Physician aan Mars toe; dit werk werd later opgenomen in zijn Complete Herbal. Zijn keuze is gebaseerd op de plaats waar het kruid graag groeit.

Culpeper stelt dat Absint gedijt op plaatsen die met Mars verbonden zijn. Hij vermeldt dat men er hele ladingen van kon verzamelen rond smederijen en werkplaatsen waar ijzer werd bewerkt. Omdat ijzer in de astrologische denkwereld aan Mars toebehoort, valt het kruid dat bij smederijen gedijt onder dezelfde heerschappij. Hij beschrijft het ook als warm en droog in de eerste graad, overeenkomstig de eigenschappen die aan de planeet worden toegeschreven.

De plant wordt zo met Mars verbonden door het terrein, het metaal en de hitte van menselijke arbeid. Bij Culpeper werken planten door sympathie of antipathie samen met de planeten die verantwoordelijk zijn voor lichamelijke aandoeningen. Absint ontvangt dan de martiale kracht van ijzer, smederijen en plaatsen die aan het vuur zijn gewijd. Nicholas Culpeper, The Complete Herbal, « Alsem ».

Mars beheerst dus Absint via een zeer concrete keten van beelden: ijzer, hitte, strijd en het vermogen om stand te houden tegenover een obstakel. Deze verwantschap verklaart het magische gebruik ervan bij beschermings-, standvastigheids- en wilskrachtwerk.

Een rook gericht tegen stormheksen

Een ander gebruik verschijnt in De Gouden Tak van James George Frazer. De auteur vermeldt een Zuid-Slavonische praktijk die verband houdt met hagelstormen. Men stelde zich voor dat heksen op de donkere wolken reden die de gewassen bedreigden. Om hen te bereiken bracht de boer een met gloeiende kolen gevulde kom en goot daar heilige olie in, samen met laurierbladeren en Absint.

De rook moest opstijgen tot aan de wolken, de heksen bedwelmen en hun val veroorzaken. Het gebaar verbond een in het christendom gewijde substantie met twee geurige planten, binnen een handeling die gericht was op het redden van de akkers. Frazer beschrijft ook de wapens en werktuigen die op de grond werden gelegd om de heksen tijdens hun ingebeelde val te verwonden. James George Frazer, The Golden Bough.

In deze Zuid-Slavonische gewoonte wordt Absint een kruid voor landelijke verdediging. Ze bevindt zich tussen het vuur van de brandstapel, de christelijke bescherming die door heilige olie wordt gedragen en de strijd tegen een onzichtbare tegenstander. Haar rook werkt als een plantaardig wapen dat op de dreiging boven de oogst wordt gericht.

Verberging, verzoek en verdediging: hoe werkt u met Absint?

Drie magische gezichten komen samen. In het Zwaard van Mozes begeleidt Absint het verbergen en het vervullen van een verzoek. In Zuid-Slavonië beschermt ze de oogst tegen weersmagie. Bij Culpeper valt ze onder de heerschappij van Mars, de planeet van ijzer, strijd en het handelen tegen een obstakel.

Absint verschijnt zo als een plant van weerstand en wilskracht. Haar karakter past bij werk voor standvastigheid, actieve bescherming, discretie en vastberadenheid. Ze begeleidt wie zijn positie wil handhaven, zijn intentie wil bewaren of wil handelen zonder de aandacht te trekken.

De visionaire reputatie van Absint behoort vooral tot de 19e eeuw, toen de groene drank de cafés, kunstenaarsateliers en de verbeelding van de bohème veroverde. De magische plant uit de grimoires heeft een andere geschiedenis, gericht op wilskracht, geheimhouding en verdediging.

De handelingen van het Zwaard van Mozes maken deel uit van een volledig religieus en magisch systeem. Hun kracht berust op de voorbereiding van de beoefenaar, op gebeden en op een lange reeks heilige namen. Absint werkt hierin binnen een geheel waarin woord, gebaar en plantaardig materiaal op elkaar reageren.

In een huidige praktijk kan de gedroogde plant zonder verbranding worden neergelegd in een schaaltje dat voor ritueel werk is bestemd. Dankzij haar overeenkomst met Mars kan zij worden geïntegreerd in een benadering van vastberadenheid, verdediging of weerstand tegen een obstakel. Dinsdag of een uur van Mars versterken deze planetaire oriëntatie.

Voor werk rond discretie kan Absint aanwezig blijven in de rituele ruimte als teken van terugtrekking en beheersing van de blik. Bij een verzoek kan zij een geschreven aanvraag op het altaar begeleiden. Bij beschermend werk markeert zij de wil om weerstand te bieden aan een vijandige invloed en te bewaren wat bewaard moet blijven.

Het gebaar blijft sober: een kleine hoeveelheid plant, een duidelijk geformuleerde intentie en een vaste plaats op het altaar. Absint wordt zo de plantaardige getuige van een martiale wil die vastberaden kan handelen, zijn discretie kan bewaren en weerstand kan bieden aan wat het nagestreefde doel bedreigt.

Historische overeenkomsten