De achtpuntige ster is een van de grote emblemen van het oude Nabije Oosten en wordt regelmatig geassocieerd met Ishtar, die in de Sumerische tradities Inanna wordt genoemd. Ishtar, godin van de liefde, seksualiteit, oorlog en macht, wordt ook verbonden met de planeet Venus, de morgen- en avondster. Haar sterrenembleem verschijnt op stèles, zegels en reliëfs naast andere goddelijke tekens, zoals de maansikkel van Sîn en de zonneschijf van Shamash.
| Veelvoorkomende vorm | Achtpuntige ster |
|---|---|
| Godheid | Ishtar / Inanna |
| Verbonden hemellichaam | Venus |
| Context | Mesopotamië en het oude Nabije Oosten |
| Aandachtspunt | Het aantal punten varieert in sommige oude voorstellingen |
Waarom wordt Ishtar voorgesteld door een ster?
Ishtar behoort tot de grote Mesopotamische godheden en heeft een uitgesproken astrale dimensie.
Assyrische stèles plaatsen haar ster tussen de goddelijke emblemen die de koning omringen of boven hem staan.
Het British Museum bewaart een stèle van Shamshi-Adad V waarop de achtpuntige ster expliciet wordt geïdentificeerd als symbool van Ishtar.
Wat is het verband met de morgen- en avondster?
Ishtar wordt geassocieerd met Venus, die vóór zonsopgang of na zonsondergang zichtbaar is, afhankelijk van de fasen van haar cyclus.
Deze identiteit van Venus als morgenster en avondster speelt een belangrijke rol in de Mesopotamische tradities.
De afbeelding kan worden gerelateerd aan de moderne astrologische glyph van Venus, maar de twee tekens behoren tot grafische systemen die ver uit elkaar liggen in de tijd.
Heeft de vorm altijd acht punten?
De achtpuntige ster wordt zeer sterk in verband gebracht met Ishtar, maar voorwerpen uit het oude Nabije Oosten tonen ook sterren met andere aantallen stralen.
Een stèle in het British Museum schrijft zo in een specifieke context een zespuntige ster toe aan Ishtar, terwijl een andere duidelijk de achtpuntige ster toont.
Deze variatie verhindert dat het octagram wordt omgevormd tot een absoluut vaste code die voor elk Mesopotamisch object geldt.
Hoe functioneert het teken tussen de goddelijke emblemen?
Mesopotamische koningen laten zich afbeelden voor goddelijke tekens in plaats van voor de goden zelf.
Op sommige stèles verschijnt de ster van Ishtar naast de maansikkel van Sîn, de zonneschijf van Shamash, de bliksem van Adad of de gevleugelde schijf van Ashur.
Het symbool fungeert dus als een ware goddelijke handtekening. Het maakt het mogelijk een macht te identificeren zonder haar menselijke lichaam af te beelden.
Waarom wordt het octagram tegenwoordig opnieuw geïnterpreteerd?
De achtpuntige ster is een geliefd motief geworden in sieraden, tatoeages en stromingen die door Mesopotamië zijn geïnspireerd.
De ster wordt ook vereenzelvigd met octagrammen uit andere tradities. Een Iraanse, christelijke of geometrische achtpuntige ster mag niet automatisch de «ster van Ishtar» worden genoemd.
De archeologische context blijft het beste criterium: in Mesopotamië wordt de identificatie met Ishtar historisch overtuigend wanneer de ster met Venus en andere goddelijke emblemen wordt geassocieerd.
Bronnen en historische referentiepunten
Het British Museum bewaart de stèle van Shamshi-Adad V, waarop de achtpuntige ster wordt geïdentificeerd als symbool van Ishtar. De Zonnegodtablet verbindt de ster van Ishtar eveneens met de emblemen van Sîn en Shamash.
