Absint

Onder haar zilvergrijze bladeren draagt Absint een veel uitzonderlijkere magische geschiedenis dan de moderne lijsten met psychische eigenschappen doen vermoeden. Artemisia absinthium verschijnt in een verhandeling over Joodse magie die tijdens de late oudheid werd samengesteld, krijgt in de Engelse plantenastrologie de heerschappij over Mars en treedt op in een Zuid-Slavische praktijk die bedoeld is om de oogst tegen stormheksen te beschermen.

Deze getuigenissen schetsen een ruw kruid dat in aanraking wordt gebracht met vijandige krachten die de beoefenaar probeert te doorkruisen, in bedwang te houden of af te weren. In de Sleutel van Mozes helpt ze om ongezien voorbij te gaan en ondersteunt ze het vervullen van een verzoek. Bij Nicholas Culpeper behoort ze tot Mars vanwege haar verwantschap met smederijen en plaatsen waar met ijzer wordt gewerkt. In het verhaal dat James George Frazer optekende, stijgt haar rook op naar de hagelwolken om de heksen te bereiken die zich daarin zouden verplaatsen.

Haar historische magische identiteit is opgebouwd rond vier krachten: verhulling, verzoek, verdediging en de krijgshaftige kracht van Mars. Deze geven Absint een vastberouw, strijdlustig en geheimzinnig karakter.

Een bitter kruid met zilverachtig blad

Absint, Artemisia absinthium L., is een vaste plant uit de familie Asteraceae. Haar stengels en bladeren zijn bedekt met fijne haartjes die ze een grijze, bijna witte kleur geven. Haar kleine gele bloemhoofdjes verschijnen in de zomer, terwijl haar aromatische geur en uitgesproken bitterheid haar zintuiglijke profiel bepalen.

Haar natuurlijke verspreidingsgebied strekt zich uit van Europa tot Siberië, de westelijke Himalaya en Noord-Afrika. De botanische databank van Kew erkent Artemisia absinthium als een geaccepteerde soort en vermeldt haar natuurlijke aanwezigheid in Frankrijk. De plant heeft zich ook verspreid naar talrijke gematigde gebieden buiten haar oorspronkelijke verspreidingsgebied. Kew, Plants of the World Online.

In kruidenboeken en magische teksten komt ze voor onder de namen absinthium en wormwood. Deze woorden zijn van de ene taal en het ene manuscript naar het andere overgeleverd, waarbij hun botanische betekenis in de loop der tijd kon veranderen. Bijvoet, Artemisia vulgaris, behoort tot hetzelfde geslacht, maar heeft een afzonderlijke rituele geschiedenis. Deze verwantschap verklaart waarom de twee planten in bepaalde vertalingen door elkaar konden lopen.

Absint in het Zwaard van Mozes

Het opmerkelijkste magische getuigenis bevindt zich in de Épée de Moïse, of Harba de-Moshe. Onderzoeker Yuval Harari situeert de samenstelling van deze omvangrijke verhandeling over Joodse magie waarschijnlijk in Palestina, gedurende het derde kwart van het eerste millennium. De tekst is bekend uit latere manuscripten; Moses Gaster publiceerde er in 1896 een editie en een Engelse vertaling van, op basis van een manuscript dat hij in de 13e of 14e eeuw dateerde. Yuval Harari, Harba de-Moshe (Sword of Moses).

Het «Zwaard» in de titel verwijst naar een lange reeks goddelijke en engelachtige namen, overgeleverd aan Mozes en centraal geplaatst in de werkzame kracht van het boek. Voordat hij het gebruikt, moet de beoefenaar een rituele voorbereiding uitvoeren, gebeden reciteren en de aan deze namen verbonden hemelse machten aanroepen. De daaropvolgende handelingen roepen het Zwaard aan als een soevereine formule die kan inwerken op ziekte, bescherming, gunst, openbaring, dwang of overwinning.

Absint komt tweemaal voor in een korte recensie die als bijlage bij de editie van Gaster is opgenomen. De eerste passage betreft de kunst om over straat te lopen zonder herkend te worden. De tekst vraagt om wormwood, parfums en roet bijeen te brengen om rook te produceren, en voegt daar een vossenhart en het reciteren van het Zwaard aan toe. Het geformuleerde doel betreft herkenning: de beoefenaar moet zich kunnen verplaatsen zonder dat de mensen die hij tegenkomt hem identificeren. De passage behoort dus tot een magie van verhulling en onttrekking aan het oog.

De doordringende geur van Absint, de zwartheid van roet, de rook die de contouren vertroebelt en de sluwheid die met de vos verbonden is, vormen samen een treffend tafereel van verhulling. Elk materiaal draagt bij aan het terugtrekken van de beoefenaar: de rook vertroebelt het zicht, het roet verduistert en de vos belichaamt de kunst om aan de blik te ontsnappen.

De tweede passage geeft Absint een andere rol. De beoefenaar moet wormwood in zijn rechterhand nemen, zich naar de Zon wenden en het Zwaard uitspreken om te verkrijgen wat hij verlangt. De handeling gaat gepaard met een zeven dagen durende zuivering en morele vereisten: goede daden verrichten jegens zijn naasten, zich onthouden van zweren en bescheiden wandelen.

De plant wordt hier het materiële steunpunt van een verzoek dat onder het gezag van heilige namen wordt geformuleerd. Ze wordt vastgehouden in de hand die handelt, terwijl de uitvoerder naar het zonlicht gericht staat. De Zon bepaalt de richting van het ritueel; Mars verleent de plant bij Culpeper haar astrologische heerschappij.

Waarom plaatst Culpeper Absint onder Mars?

In het midden van de 17e eeuw schrijft de Engelse arts en astroloog Nicholas Culpeper Absint toe aan Mars in zijn English Physician, dat later werd opgenomen in zijn Complete Herbal. Zijn keuze is gebaseerd op de plaats waar het kruid graag groeit.

Culpeper stelt dat Absint het goed doet op martiale plaatsen. Hij vermeldt dat men er volledige ladingen van kon verzamelen rond smederijen en werkplaatsen waar ijzer werd bewerkt. Omdat ijzer in de astrologische opvatting bij Mars hoort, ontvangt het kruid dat bij smederijen gedijt dezelfde heerschappij. Hij beschrijft het ook als warm en droog in de eerste graad, overeenkomstig de eigenschappen die aan de planeet worden toegeschreven.

De plant wordt zo met Mars verbonden door het terrein, het metaal en de hitte van menselijke arbeid. Bij Culpeper werken planten door sympathie of antipathie samen met de planeten die verantwoordelijk zijn voor de aandoeningen van het lichaam. Absint ontvangt dan de martiale kracht van ijzer, smederijen en plaatsen die aan het vuur zijn gewijd. Nicholas Culpeper, The Complete Herbal, « Alsem ».

Mars beheerst dus Absint via een zeer concrete keten van beelden: ijzer, hitte, strijd en het vermogen om stand te houden tegenover een obstakel. Deze verwantschap werpt licht op het magische gebruik ervan bij werken van verdediging, standvastigheid en wilskracht.

Een rook die tegen stormheksen wordt gericht

Een ander gebruik verschijnt in De Gouden Tak van James George Frazer. De auteur beschrijft een gebruik uit Zuid-Slavonië dat verband houdt met hagelstormen. Men stelde zich voor dat de heksen op de donkere wolken reden die de gewassen bedreigden. Om hen te bereiken bracht de boer een vat met gloeiende houtskool en gooide daarin heilige olie, laurierbladeren en Absint.

De rook moest opstijgen tot aan de wolken, de heksen bedwelmen en hun val veroorzaken. Het gebaar verbond een in het christendom gewijde substantie met twee geurige planten, binnen een handeling die gericht was op het redden van de velden. Frazer beschrijft ook de wapens en werktuigen die op de grond werden gelegd om de heksen tijdens hun ingebeelde val te verwonden. James George Frazer, The Golden Bough.

In deze gewoonte uit Zuid-Slavonië wordt Absint een kruid voor landelijke verdediging. Ze neemt plaats tussen het vuur van de brandstapel, de christelijke bescherming die door heilige olie wordt gedragen en de strijd tegen een onzichtbare tegenstander. Haar rook werkt als een plantaardig wapen, gericht op de bedreiging die boven de oogst hangt.

Verbergen, verzoek en verdediging: hoe werk je met Absint?

Drie magische gezichten beantwoorden elkaar. In het Zwaard van Mozes begeleidt Absint het verbergen en het vervullen van een verzoek. In Zuid-Slavonië beschermt ze de oogst tegen weershekserij. Bij Culpeper krijgt ze de heerschappij van Mars, de planeet van ijzer, strijd en actie tegen een obstakel.

Absint verschijnt zo als een plant van weerstand en wilskracht. Haar karakter past bij werk rond standvastigheid, actieve bescherming, discretie en vastberadenheid. Ze begeleidt degene die zijn positie wil handhaven, zijn intentie wil bewaren of wil handelen zonder de aandacht te trekken.

De visionaire reputatie van Absint behoort vooral tot de 19e eeuw, toen de groene drank de cafés, kunstenaarsateliers en de verbeelding van de bohème veroverde. De magische plant uit de grimoires heeft een andere geschiedenis, gericht op wilskracht, geheimhouding en verdediging.

De verrichtingen van het Zwaard van Mozes maken deel uit van een volledig religieus en magisch systeem. Hun kracht berust op de voorbereiding van de beoefenaar, op gebeden en op een lange reeks heilige namen. Absint werkt hierin binnen een geheel waarin woord, gebaar en plantaardig materiaal op elkaar reageren.

In een hedendaagse praktijk kan de gedroogde plant zonder verbranding in een voor ritueel werk bestemd schaaltje worden gelegd. Haar correspondentie met Mars maakt het mogelijk haar te integreren in een benadering van standvastigheid, verdediging of weerstand tegen een obstakel. Dinsdag of een uur van Mars versterken deze planetaire oriëntatie.

Bij werk rond discretie kan Absint aanwezig blijven in de rituele ruimte als teken van terugtrekking en beheersing van de blik. Bij een verzoek kan zij een geschreven verzoek vergezellen dat op het altaar wordt gelegd. Bij verdedigingswerk markeert zij de wil om weerstand te bieden aan een vijandige invloed en te beschermen wat beschermd moet worden.

Het gebaar blijft sober: een kleine hoeveelheid plant, een duidelijk geformuleerde intentie en een vaste plaats op het altaar. Absint wordt dan de plantaardige getuige van een martiale wil die vastberaden kan handelen, haar discretie kan bewaren en weerstand kan bieden aan wat het nagestreefde doel bedreigt.

Historische correspondenties