Tiwaz

Tiwaz in het oudere Futhark

Tiwaz, geschreven als ᛏ, staat op de zeventiende plaats van het oudere Futhark en opent de laatste groep van acht runen. De fonetische waarde is t. De gereconstrueerde naam, *Tīwaz of *Teiwaz, komt overeen met de oude Germaanse naam van de god Týr. De verwantschap blijkt ook uit het Oudengelse Tīw, waarvan de naam voortleeft in die van de Engelse dinsdag, Tuesday.

De band tussen de rune en de god berust dus op de naam zelf, niet op een vermeende grafische gelijkenis met een lans of pijl. De moderne uitdrukking « ætt van Týr » duidt gemakkelijk de derde groep aan, maar de oude bronnen geven geen goddelijke naam aan de drie reeksen van acht. Michael P. Barnes plaatst deze namen en indelingen in de geschiedenis van het runenschrift in Runes: A Handbook.

Týr, de eed en de verloren hand

In Snorri Sturlusons Gylfaginning proberen de goden de wolf Fenrir vast te binden met het koord Gleipnir. De wolf stemt alleen met de proef in als een van hen zijn hand als onderpand in zijn bek legt. Týr steekt zijn rechterhand uit. Wanneer Fenrir begrijpt dat de goden hem niet zullen bevrijden, bijt hij die af. Het verhaal verklaart waarom Týr de god met één hand wordt genoemd.

De scène biedt geen eenvoudige moraal. De goden beschermen de wereld tegen een aangekondigde dreiging, maar verbreken ook de gegeven belofte aan de wolf. Týr wordt degene die persoonlijk de prijs van de gezamenlijke list draagt. Verantwoordelijkheid, onderpand, woord en bewust offer vormen daarom stevigere moderne uitwerkingen dan het vage idee van een altijd zuivere rechtvaardigheid.

De Lokasenna herinnert er ook aan dat de wolf Týrs rechterhand heeft afgebeten. De Noorse en IJslandse runengedichten vatten deze herinnering samen met de formules «god met één hand» en «overblijfsel van de wolf». Het verlies maakt al lang deel uit van het literaire portret van de god, ruim vóór de huidige waarzeggerijhandleidingen.

De runengedichten en de overwinningsrunen

Het Noorse gedicht zegt dat Týr de god met één hand is en verwijst vervolgens naar de smid die op zijn vuur moet blazen. De IJslandse strofe noemt hem de eenhandige god, het overblijfsel van de wolf en de vorst van de tempels. Een Latijnse glosse brengt hem in verband met Mars. Deze geleerde gelijkstelling brengt twee oorlogsgoden met elkaar in verband; ze volstaat niet om er een volledig oud astrologisch systeem rond de rune uit af te leiden.

De Oudengelse strofe verschilt hiervan. Tir verschijnt daarin als een teken dat trouw zijn baan met de vorsten vervolgt, boven de nevels van de nacht, zonder ooit te falen. Bruce Dickins vertaalt deze passage met het beeld van een leidende ster. De precieze identificatie van het hemellichaam blijft onderwerp van discussie, maar de standvastigheid van de koers en de trouw zijn duidelijk. De drie gedichten zijn samengebracht in Runic and Heroic Poems of the Old Teutonic Peoples.

De Sigrdrífumál biedt een ander oud aanknopingspunt. In een strofe wordt aangeraden overwinningsrunen op het gevest van een zwaard te kerven en Týr tweemaal te noemen. De tekst legt een werkelijk verband tussen de god, de runen en het streven naar overwinning, ook al beschrijft hij geen afzonderlijk amulet dat uitsluitend uit ᛏ bestaat. Een recente tweetalige editie van het gedicht is beschikbaar bij Open Book Publishers.

Betekenis van Tiwaz in een legging

Tiwaz wijst op een duidelijke richting, een aanvaarde plicht of een beproeving die moed en discipline vereist. De rune kan staan voor een rechtmatige strijd, een competitie, een vastberaden beslissing of iemand die namens een principe handelt. De rune bevordert vastberadenheid, maar vereist een eerlijke beoordeling van de zaak en de regels.

Voor werk en geld kan Tiwaz een wedstrijd, stevige onderhandeling, procedure of verdediging van een project aankondigen. Ze raadt aan het bewijsmateriaal voor te bereiden, het kader te respecteren en je standpunt tot het resultaat te verdedigen. Een overwinning die wordt behaald ten koste van een onhoudbare verbintenis zou een groot deel van haar waarde verliezen.

Voor relaties spreekt de rune over loyaliteit, gegeven woord en aanvaarde grenzen. Ze kan wijzen op een band die om een duidelijke beslissing vraagt. Ze kan ook een relatie onthullen die als een voortdurende confrontatie wordt ervaren, waarin ieder gelijk wil krijgen in plaats van een werkbaar akkoord te zoeken.

Als advies vraagt Tiwaz om een koers te kiezen en die oprecht vast te houden. Benoem het doel, ken de prijs, respecteer de aangekondigde regels en aanvaard de verantwoordelijkheid voor de daad. Moed ontslaat je niet van onderscheidingsvermogen.

Tiwaz omgekeerd of tegengesteld

De runengedichten geven geen omgekeerde betekenis. De interpretatie van omgekeerd Tiwaz behoort tot moderne waarzegmethoden. Het teken ᛏ verandert duidelijk van richting wanneer het wordt omgedraaid, waardoor deze conventie mogelijk is in een set die voor omkeringen is ontworpen.

Tiwaz omgekeerd kan wijzen op een verkeerd gekozen zaak, een gebroken belofte, onrechtvaardig gezag of een wilskracht die uitgeput raakt. Ze kan ook iemand aanduiden die het offer van anderen eist zonder zelf een deel van de kosten te dragen. Het verkondigde principe dient dan als masker voor eigenbelang.

In een tegengestelde legging kan de rune wijzen op angst voor conflicten, te snel opgeven of weigeren een nederlaag te erkennen. Ze nodigt uit om de strategie en de rechtmatigheid van de strijd opnieuw te bekijken. Na een eerlijk onderzoek van koers veranderen staat niet gelijk aan zijn woord breken.

Tiwaz met andere runen

Deze combinaties dienen de hedendaagse waarzeggerij. Ze verbinden namen, gedichten en verhalen zonder een middeleeuwse code te vormen.

Uruz en Tiwaz stellen kracht in dienst van een richting. Energie wordt doeltreffend wanneer zij een regel en doel krijgt. Zonder maat dreigt zij de rechtvaardige strijd in een machtsvertoon te veranderen.

Ansuz en Tiwaz verbinden het woord met de verbintenis. Een belofte, getuigenis of openbare beslissing krijgt meer gewicht. De uitgesproken woorden moeten overeenkomen met de daden.

Gebo en Tiwaz spreken over een overeenkomst die beide partijen bindt. De uitwisseling kan uitgroeien tot een contract, alliantie of duurzame verbintenis. Wederkerigheid en regels moeten duidelijk blijven.

Naudiz en Tiwaz tonen een moeilijke plicht of een strijd onder dwang. De inspanning kan noodzakelijk zijn, maar de rune vraagt om het nuttige prijskaartje te onderscheiden van lijden dat zonder doel wordt opgelegd.

Sowilo en Tiwaz verenigen helderheid over de koers met de wil om die te bereiken. De combinatie bevordert een zichtbaar resultaat, erkenning of een goed voorbereide overwinning. Ze waarschuwt ook tegen hoogmoedige zekerheid.

Werken met Tiwaz in magie

Tiwaz heeft dankzij de Sigrdrífumál en de oude inscripties waarin tekens in de vorm van Tiwaz worden herhaald of over elkaar heen gelegd een preciezere magische verankering dan verschillende andere runen. Hun exacte interpretatie hangt echter af van het materiaal en de volledige inscriptie. Mindy MacLeod en Bernard Mees bestuderen dit materiaal in Runic Amulets and Magic Objects.

In een hedendaagse praktijk kan Tiwaz een examen, de verdediging van een zaak, een traject dat standvastigheid vereist of de verbintenis om een regel na te leven begeleiden. De intentie moet bepalen welke overwinning je nastreeft en welke grenzen niet worden overschreden om die te behalen.

De rune kan worden getekend bij een zin waarin je je verbindt. Daarop moet een concrete handeling volgen: een dossier samenstellen, een deadline halen, een grens formuleren, een belofte nakomen of een gedrag beëindigen dat tegen het doel ingaat. Tiwaz ondersteunt de gekozen koers; ze maakt een verzoek dat niet rechtvaardig is niet rechtvaardig.

Correspondenties en oriëntatiepunten van Tiwaz