Przejdź do treści
AeternumAeternum
Żywiołaki — istoty świata niewidzialnego
Żywiołaki, te stworzenia Niewidzialnego

Zapiski Aeternum

Żywiołaki — istoty świata niewidzialnego

Czas czytania: 13 min

Europejskie tradycje okultystyczne uczą, że obok królestwa aniołów i demonów istnieje trzeci porządek istot duchowych związanych z żywiołami przyrody. Istoty te, nazywane duchami elementarnymi (choć ten współczesny termin jest w rzeczywistości błędny) lub przede wszystkim żywiołakami, miałyby zamieszkiwać cztery klasyczne żywioły — Ziemię, Wodę, Powietrze i Ogień — i być pozbawione nieśmiertelnej duszy. Oto wyjaśnienie.

Natura i pochodzenie żywiołaków

Szwajcarski lekarz i alchemik Paracelsus (XVI wiek) był jednym z pierwszych, którzy opisali je systematycznie: według niego Bóg zaludnił każdy żywioł odpowiednimi istotami, spontanicznie zrodzonymi przez sam żywioł. Paracelsus twierdzi więc, że Ziemia wydaje podziemne karły,Woda rodzi nimfy,Powietrze kryje duchy zwane elfami, a Ogień daje początek salamandrom. Istoty te miałyby niemal ludzki wygląd i subtelną materialną egzystencję, złożoną z najczystszych cząstek ich rodzimego żywiołu. Nie mając ani rozumnej duszy, ani boskiej iskry, są śmiertelne — ich życie miałoby trwać kilka stuleci, po czym gasłyby jak zwierzęta.

Mimo braku nieśmiertelnej duszy żywiołaków nie uważa się za istoty upadłe czy diabelskie. To odrębne stworzenia zajmujące miejsce pośrednie między ludzkością a królestwem anielskim. W perspektywie ezoterycznej ich istnienie świadczy o pełni Stworzenia: „Ta ogromna przestrzeń między Ziemią a Niebiosami ma mieszkańców znacznie szlachetniejszych od ptaków… żywioł Ognia, szlachetniejszy od pozostałych trzech, nie został stworzony po to, by pozostać bezużyteczny i pusty”. Innymi słowy, każdy zakątek wszechświata jest żywy, zamieszkany przez niewidzialne istoty odpowiedzialne za harmonię żywiołów.

Wielu autorów uważa, że pierwotna ludzkość znała te duchy przyrody i obcowała z nimi. Ksiądz de Villars (autor Comte de Gabalis, 1670) pisze, że Adam przed Upadkiem był naturalnym królem tych istot i utrzymywał z nimi zażyłe kontakty, lecz grzech pierworodny przesłonił ludziom tę wiedzę. Podobnie Paracelsus utrzymuje, że żywiołaki mogą niekiedy szukać więzi z ludźmi. Jego doktryna — przejęta przez późniejszą literaturę okultystyczną — głosi, że jeśli żywiołak połączy się małżeństwem z mężczyzną lub kobietą, uzyskuje wówczas brakującą mu duszę i nieśmiertelność. Ta paradoksalna idea, w której miłość człowieka i istoty żywiołu „odkupuje” tę ostatnią, pojawia się u wielu autorów hermetycznych. Twierdzi się więc, że nimfa (ondyna) zostająca żoną mędrca otrzymuje nieśmiertelną duszę albo że gnom poślubiający śmiertelniczkę przestaje być przemijającym duchem. Te alegoryczne opowieści ilustrują okultystyczne przekonanie, że duch ludzki, obdarzony pięcioma żywiołami (czterema żywiołami i duchową Kwintesencją), ma boską iskrę zdolną wynieść istoty czysto żywiołowe na wyższy plan.

Duchy czterech żywiołów i ich korespondencje

Klasyczna tradycja ezoteryczna dzieli żywiołaki na cztery kategorie, z których każda wiąże się z jednym z czterech żywiołów Empedoklesa. Paracelsus ustalił ich nazwy, które stały się kanoniczne:

  • Ziemia — gnomy: duchy Ziemi, przedstawiane jako małe podziemne istoty, strażnicy skarbów ukrytych w kopalniach i pod górami. Mówi się, że są pomysłowe, przyjazne człowiekowi i łatwe do podporządkowania. „Ziemia jest niemal do samego środka pełna Gnomów, ludu niewielkiego wzrostu, strażników skarbów… Są pomysłowi, przyjaźni człowiekowi i łatwo nimi kierować”. Oddani słudzy „Dzieci Mędrców”, mogliby dostarczać adeptowi potrzebnych mu bogactw metalicznych i mineralnych. Ich żony, gnomidy, opisywane są jako drobne, bardzo wdzięczne stworzenia odziane w osobliwe stroje.

  • Woda — ondyny: duchy Wody zamieszkujące rzeki, jeziora, morza i źródła. Również przybierają ludzki wygląd i tworzą lud w zdecydowanej większości kobiecy — czasem mówi się o nimfach lub najadach. Dzieło Comte de Gabalis zauważa: „Morza i rzeki są zamieszkane tak samo jak powietrze; dawni Mędrcy nazwali ten lud Ondynami lub Nimfami… Niewielu wśród nich mężczyzn, kobiet zaś wielka liczba; ich piękno jest nadzwyczajne, a córy ludzkie nie mogą się z nimi równać”. Ondyny o twarzach nadprzyrodzonej piękności mają oczarowywać ludzi śpiewem i tańcem. Pozbawione nieśmiertelnej duszy, miałyby jednak według nauk Paracelsusa starać się uzyskać ją poprzez małżeńską więź ze śmiertelnikiem.

  • Powietrze — sylfy: duchy Powietrza, niewidzialne i nieuchwytne jak wiatr. Przedstawia się je jako skrzydlate istoty o eterycznym, ludzkim kształcie, przeważnie męskie. „Powietrze pełne jest niezliczonej mnogości ludów [Sylfów] o ludzkiej postaci, pozornie nieco dumnych, lecz w istocie posłusznych: wielkich miłośników nauk, subtelnych, usłużnych wobec mędrców, a wrogich głupcom i ignorantom. Ich żony i córki mają urodę męską, jaką przypisuje się Amazonkom…”. Sylfy są zatem kojarzone z intelektem, wiedzą ezoteryczną i subtelnymi natchnieniami. Życzliwe mędrcom, którym przekazują wzniosłe tajemnice, gardzą zarazem niewiedzą i pospolitością. Dumna, lecz przychylna natura czyni z nich uprzywilejowanych rozmówców magów i filozofów poszukujących prawdy.

  • Ogień — salamandry: duchy Ognia, nazywane też niekiedy wulkanami lub duchami ognistymi. Miałyby zamieszkiwać żywioł ognia — zarówno ziemskie płomienie, jak i bardziej eteryczną sferę Ognia . Przedstawia się je jako jasne światła lub płomienne sylwetki, czasem utożsamiane z ognistymi gadami (stąd nazwa salamandra przez analogię do mitycznego zwierzęcia przeżywającego w płomieniach). Ksiądz de Villars opisuje je jako „ognistych mieszkańców sfery ognia, [którzy] służą filozofom”. W symbolice hermetycznej salamandry uosabiają bowiem przemieniającą siłę ognia i ujawniają mędrcom tajemnice energii i metamorfozy. Mniej skłonne do obcowania z ludźmi, „nie zabiegają gorliwie o ich towarzystwo” , a ich królowe rzadko ukazują się śmiertelnikom. Ich rolą jest jednak ożywianie niebiańskiego ognia i sprawowanie mocy oczyszczającej; według niektórych kosmologii okultystycznych to one niewidzialnie podsycałyby słońce, burze elektryczne i ogień wulkanów.

Każda kategoria żywiołaków odpowiada zatem jednemu z czterech Żywiołów i dzieli jego podstawowe cechy. Korespondencja ta obejmuje także strony świata, znaki astrologiczne i temperamenty człowieka. Éliphas Lévi przypisuje gnomom północ i znak Byka, salamandrom południe i Lwa, sylfom wschód z Orłem (ezoterycznym symbolem powietrza), a ondynom zachód z Wodnikiem. Podobnie chętnie łączy się gnomy z temperamentem melancholicznym (żywioł ziemi, suchy i zimny), ondyny z flegmatycznym (woda, zimna i wilgotna), sylfy z sangwinicznym (powietrze, ciepłe i wilgotne), a salamandry z cholerycznym (ogień, ciepły i suchy). Korespondencje te ilustrują ideę, że żywiołaki wpływają, każde na swój sposób, na humory i usposobienie ludzi. Rześkie powietrze sylfów może inspirować radość i fantazję, ziemia gnomów daje powagę i skupienie, woda ondyn przynosi spokój lub nostalgię, a ogień salamander — zapał i namiętność.

Rola kosmologiczna i relacje z człowiekiem

W kosmologii okultystycznej żywiołaki pełnią istotną rolę strażników i wykonawców sił przyrody. Niewidzialnie kierują zjawiskami naturalnymi: sylfom przypisuje się ruch wiatrów i obłoków, ondynom przepływ wód i obfitość deszczów, gnomom żyzność gleby i powstawanie kryształów, salamandrom ciepło ognia ziemskiego i niebiańskiego. Dawni magowie widzieli więc w burzy wspólne działanie sylfów powietrza i salamander ognia, a w trzęsieniach ziemi — dzieło rozgniewanych gnomów i duchów podziemnych. Korespondencje te są czymś więcej niż zwykłymi metaforami: odzwierciedlająanimistyczną wizję wszechświata, w której człowiek może nawiązać dialog z żywymi siłami stworzenia.

Żywiołaki nie są ani z gruntu dobre, ani z natury złe — podążają za własną naturą, mogąc na przemian pomagać człowiekowi lub stawiać mu wyzwania. Mędrcowi, który podchodzi do nich z szacunkiem i czystością, okazują zazwyczaj przychylność, a nawet usłużność. Liczne legendy okultystyczne opowiadają, jak adept, który opanował arkana odpowiedniego żywiołu, może uzyskać współpracę tych duchów: gnomy wskażą ukryte żyły kruszców i zakopane skarby, ondyny ochronią godnych żeglarzy na wodach, sylfy natchną poetów i filozofów subtelnymi ideami, a salamandry rozniecą ogień alchemicznego atanora lub paleniska. W Le Comte de Gabalis, mistrz twierdzi nawet, że gnomy chętnie dostarczają złoto i srebro „Dzieciom Mędrców” w zamian za zaszczyt pozostawania pod ich rozkazami. Te duchy przyrody szukają towarzystwa cnotliwych ludzi, podziwiając ich boską iskrę, a uciekają od „głupców i ignorantów” lub z nich drwią, odpycha je bowiem ich prostacka aura.

Człowiek nieostrożny lub nieczysty może natomiast ściągnąć na siebie figle, a nawet umiarkowaną wrogość żywiołaków. Liczne świadectwa tradycji ezoterycznej obarczają je odpowiedzialnością za zjawiska typu poltergeist lub nocne psoty: przestawiane przedmioty, przelotne światła, śmiech na wietrze… Niekiedy miałyby to być nie tyle prawdziwe złośliwe demony, ile figlarne duchy przyrody bawiące się kosztem natrętów. Allan Kardec, twórca spirytyzmu, zalicza zresztą „błędne ogniki, skrzaty, gnomy i chochliki” do lekkomyślnych duchów niskiego rzędu, opisując je jako „nieświadome, przebiegłe, niekonsekwentne i szydercze”, zawsze gotowe sprawiać drobne przykrości, by zwodzić łatwowiernych ludzi. Ta dość pogardliwa wizja spirytystyczna odzwierciedla moralny punkt widzenia XIX wieku na te istoty: tak, istnieją, lecz w jego oczach to tylko mało rozwinięte, psotne duchy pozbawione duchowej głębi. Okultyści przyjmują zazwyczaj ton bardziej pełen szacunku i zniuansowany, widząc w żywiołakach neutralne siły przyrody, które należy raczej oswoić niż wyśmiewać.

Na głębszym poziomie relacja człowieka z żywiołakami wpisuje się w ramy magii naturalnej i filozofii hermetycznej. Mag, któremu udaje się komunikować z duchami żywiołów, ma odzyskiwać część mocy posiadanych przez ludzkość w mitycznym złotym wieku. Panowanie nad żywiołakami oznacza dla niego powrót do harmonii świata i przywrócenie przymierza zerwanego od czasu Upadku. Éliphas Lévi twierdzi więc, że gdy operator umie opanować żywioły w sobie, „cały świat będzie na służbie mędrca”. Alegorycznie opisuje zaawansowanego adepta zdolnego chodzić w deszczu, nie moknąc, przechodzić przez ogień bez oparzeń, stawiać czoło burzy bez poruszenia płaszcza, a nawet widzieć przez ziemię jak przez kryształ. Za tymi obrazami rysuje się ideał maga-króla, który dzięki mądrości włada istotami żywiołów: człowieka pojednanego z Naturą do tego stopnia, że swobodnie rozkazuje jej duchom, spełniając dawną obietnicę odrodzonej ludzkości, w której „żywioły są posłuszne” sprawiedliwym.

Rytualne sposoby przywoływania i komunikacji

Grimuary magii ceremonialnej i traktaty okultystyczne wypracowały przez stulecia cały zespół metod zbliżania się do duchów żywiołów, przywoływania ich lub zaklinania. Metody te, choć różnią się zależnie od epoki i szkoły, mają stałe cechy. Działanie zawsze odznacza się uroczystym charakterem i wymaga rygorystycznego przygotowania maga, zarówno materialnego, jak i duchowego.

Przed każdą próbą ewokacji operator powinien się oczyścić i osiągnąć stan harmonijnej otwartości. Tradycja zaleca rytuały oczyszczenia (kąpiele lustracyjne, posty, ubranie się na biało itp.) oraz modlitwę lub koncentrację umysłu, aby osiągnąć wysoki poziom wibracyjny. Chodzi o odsunięcie wszelkich wpływów prostackich czy złych i dostrojenie się do wybranego żywiołu. Mistrzowie podkreślają także konieczność wcześniejszego opanowania moralnego : „Aby poskromić i podporządkować sobie duchy elementarne, nie wolno nigdy ulegać wadom, które je charakteryzują”, ostrzega Éliphas Lévi. Charakter lekki i niestały nie zdoła kontrolować ruchliwych sylfów powietrza, natura chłodna i apatyczna nie poradzi sobie z rozkazywaniem ondynom wody, ślepy gniew rozdrażni ogniste salamandry, a duch skąpy i prostacki stanie się zabawką złośliwych gnomów ziemi. Mag powinien natomiast pielęgnować w sobie właściwości każdego żywiołu: być szybkim i bystrym jak sylfy, elastycznym i pomysłowym jak ondyny, energicznym i silnym wolą jak salamandry, pracowitym i wytrwałym jak gnomy. Ta wewnętrzna harmonia czterech żywiołów jest warunkiem narzucenia przez adepta naturalnego autorytetu żywiołakom — człowiek, mikrokosmos żywiołów, zyskuje wówczas ich posłuszeństwo.

Spotkanie z żywiołakiem wymaga stworzenia chronionej przestrzeni rytualnej. Grimuary zalecają wyrysowanie na ziemi odpowiednich figur ochronnych, zwykle magicznego kręgu (obwodu, w którego środku staje mag), wzmocnionego symbolami naniesionymi w punktach stron świata. Éliphas Lévi radzi narysować na ziemi idealnie regularną Gwiazdę Salomona i święty pentagram za pomocą poświęconego węgla lub pigmentów zmieszanych ze sproszkowanym magnesem. Krąg i te geometryczne emblematy tworzą barierę wibracyjną, która zapobiega wrogim wtargnięciom i kanalizuje energię przywołanego żywiołu. Na progu tej poświęconej strefy umieszcza się też symboliczne narzędzia związane z czterema żywiołami (lampę lub palenisko dla Ognia, kielich wody lustracyjnej dla Wody, dymiące kadzidło dla Powietrza, sól lub ziemię dla Ziemi), tworząc otoczenie sprzyjające objawieniu się ducha.

W klasycznej operacji mag trzyma w dłoni pantakl lub talizman (znak autorytetu), a kolejno także broń rytualną odpowiednią dla danego ducha: miecz do rozkazywania gnomom Ziemi, różdżkę (czasem rozwidloną lub trójząb) dla salamander Ognia, święte pantakle (poświęcone dyski lub pentagramy) dla sylfów Powietrza i kielich libacyjny dla ondyn Wody. Każde z tych narzędzi wiąże się z właściwościami kontrolowanego żywiołu — na przykład stalowy miecz, pochodzący z królestwa minerałów, przedstawia siłę przymusu wobec ziemi; ognista różdżka rozkazuje przez światło i ciepło; pantakl z wyrytymi znakami powietrza (np. znakiem orła lub Wodnika) panuje nad duchami powietrza; kielich napełniony wodą święconą lub winem uświęca przymierze z duchami wody.

Sama ewokacja odbywa się za pomocą uświęconych formuł w języku sakralnym (łacinie, hebrajskim itp.), które wzywają imiona boskie związane z żywiołami i nakazują duchowi się stawić. Lévi podaje Zaklęcie Czterech , w którym praktykujący kolejno wzywa wielkich archaniołów rządzących żywiołami — Michała (Ogień), Rafała (Powietrze), Gabriela (Woda), Anaela (Ziemia) — oraz mistyczne imiona Boga żywego w każdym żywiole (Elohim, Tetragrammaton, itd.). Następnie zaklina poszukiwanego ducha rozkazującymi słowami: „Aniele o martwych oczach, bądź posłuszny albo odpłyń wraz z tą świętą wodą! Skrzydlaty byku, pracuj albo wróć do ziemi… Orle w łańcuchach, bądź posłuszny temu znakowi albo odejdź… Ruchliwy wężu, pełzaj u moich stóp albo cierp od świętego ognia…”. Te obrazy byka, orła i płomiennego węża są symbolicznymi postaciami każdej kategorii żywiołaków, które należy przymusić poprzez przywołanie wyższych mocy. Ton jest władczy: mag, pewny swojego duchowego autorytetu, nakazuje istocie objawić się bez złych zamiarów i udzielić pomocy pod groźbą odepchnięcia i ukarania przez wezwane siły boskie.

Poza słowem i symbolami okultyści wykorzystują różne materialne pomoce , aby ułatwić komunikację z niewidzialnym. Mogą to być lustra, kryształy lub misy z wodą, służące temu, by zobaczyć ducha, albo przedmioty nasycone odpowiednim żywiołem, aby przyciągnąć istotę. Jedna z metod przytaczanych przez kabalistów polega na przygotowaniu żywiołowego „magnesu”: „aby rozkazywać sylfom, ondynom i gnomom, napełnia się powietrzem, płomieniem lub wodą szczelnie zamkniętą szklaną kulę, którą wystawia się na miesiąc na słońce; każdy z tak oczyszczonych żywiołów staje się magnesem przyciągającym właściwe mu duchy”. Ta rada zaczerpnięta z dawnych tekstów sugeruje, że kwintesencja żywiołu skupiona w naczyniu może służyć jako punkt ogniskujący, by przywołać odpowiednią inteligencję żywiołu. Podobnie grimuary zalecają udawanie się do naturalnych „miejsc mocy”, aby łatwiej nawiązać kontakt z duchami: na przykład ondyny przywołuje się nad źródłem lub jeziorem w godzinie Apollina (zachodzące słońce nad wodą na zachodzie), sylfy na szczycie wietrznego wzgórza o świcie, gnomy w jaskini lub kamiennym kręgu o północy, salamandry przed płonącym ogniem lub wulkanem w południe. Obfita materialna obecność żywiołu wzmacnia objawienie się istoty, która znajduje tam znajome środowisko do zagęszczenia swojej postaci.

W przeciwieństwie do duchów piekielnych, którym niegdyś składano krwawe ofiary (co okultyści potępiają), żywiołaki wymagają raczej czystych darów związanych z ich żywiołem. Ondyny można uczcić libacją z wody źródlanej lub wina wlanego do cieku wodnego, salamandry zadowolić paleniem aromatycznego drewna lub pachnącego kadzidła w świętym ogniu, gnomy przyciągnąć przez zakopanie błyszczących kamieni albo mleka i miodu w ziemi, a sylfy przywołać przez zawieszenie lekkich wstążek w powietrzu lub poruszane wiatrem srebrne dzwoneczki. Wszystkie te dary są symboliczne i bezkrwawe, świadcząc o życzliwości maga. Mają na celu zbudowanie relacji wzajemnego zaufania: żywiołak czuje się przyjęty i szanowany, a w zamian chętniej zgadza się ukazać i współpracować.

Wreszcie przez cały rytuał mag zachowuje czujność i obserwuje oznaki manifestacji. Dreszcz w powietrzu, nienaturalnie drgający płomień, szept lub połysk na powierzchni wody, kamień przesuwający się sam — to subtelne wskazówki obecności przywołanego ducha. Jeśli ukazuje się on widzialnie (czasem w wyidealizowanej ludzkiej postaci albo pod postacią symbolicznego zwierzęcia), operator wita go spokojnie i z szacunkiem, unikając strachu czy niestosownej arogancji. Komunikacja może się wówczas nawiązać poprzez jasnosłyszenie (bezpośrednie postrzeganie głosu ducha), wizje lub medium (magiczne lustro, wahadło, pismo automatyczne itp.). Treść wymiany zależy od natury żywiołaka: sylf może ujawnić tajemnice intelektualne lub kosmiczne, ondyna dać wgląd w uczucia i nieświadomość, gnom udzielić praktycznych porad o roślinach i minerałach, a salamandra natchnąć odwagą lub alchemiczną wiedzą o ogniu.

Po zakończeniu operacji kluczowe jest uprzejme odprawienie ducha, czyli rytualne odesłanie go i przerwanie zaklęcia. Mag wypowiada formułę odesłania, dziękuje istocie za pomoc i nakazuje jej wrócić w pokoju do swojej domeny. Następnie zamyka krąg i dokonuje końcowego oczyszczenia miejsca (pokropienie wodą święconą, usunięcie rysunków, zgaszenie świec w kolejności odwrotnej do zapalania itp.). Te środki ostrożności mają gwarantować, że po odejściu żywiołaka nie utrzyma się żaden resztkowy wpływ i zostanie przywrócona początkowa równowaga żywiołów.

Tradycyjne nazwy i hierarchie żywiołaków

Wielu autorów ezoterycznych opracowało precyzyjne nazewnictwo żywiołaków i ich ewentualnych przywódców. Paracelsus poprzestawał na nazwach ogólnych (gnomy, ondyny, sylfy, salamandry) i kilku synonimach zaczerpniętych ze starożytności (nimfy, elfy, pigmeje, wulkany,…), okultyści XIX wieku wzbogacili jednak tę taksonomię. Éliphas Lévi w swoim Rytuale wysokiej magii (1856) przypisuje każdemu ludowi żywiołów duchowego Władcę lub Króla, którego tajemne imię można wykorzystywać przy inwokacjach. Podaje: „Ich władcami są odpowiednio Gob dla gnomów, Djîn dla salamander, Paralda dla sylfów i Nicksa dla ondyn”. Imiona te weszły do klasyki późniejszej zachodniej literatury okultystycznej. Odnajdujemy je w naukach Zakonu Złotego Brzasku pod koniec XIX wieku, a następnie u takich okultystów jak Aleister Crowley czy Franz Bardon. Pisownia może się nieco różnić — spotyka się Ghob lub Gob, Djin lub Djinn, Nicksa lub Niksa — lecz chodzi o te same istoty sprawujące władzę. Każde z tych imion bywa wiązane z określonym duchem „królewskim”: na przykład Gob jest panem gnomów ziem Północy, Paralda rządzi sylfami Wschodu ze swojego powietrznego pałacu, Nicksa (lub Nicksaï) włada ondynami Zachodu w swoim podwodnym królestwie, a Djîn (lub Djinn, Jin) rozkazuje salamandrom Południa w palenisku świata.

Poza tymi władcami tradycja wspomina o innych, drugorzędnych kategoriach żywiołaków. Wyróżnia się między innymi szczególne duchy żeńskie, często nazywane odmiennie: gnomidy to żeńskie gnomy, sylfidy to żeńskie sylfy powietrza, ondyny lub nereidy to nimfy wody, salamandryny (rzadszy termin) to żeńskie salamandry ognia. Niektóre tradycje ludowe lub alchemiczne dodały własne określenia: na przykład mówi się czasem o duchach ziemi nazywanych skrzatami lub koboldami, o duchach wody nazywanych ondynami, syrenami lub nixami, o duchach powietrza utożsamianych z wróżkami lub elfy obłoków, a także o duchach ognia kojarzonych z błędnymi ognikami lub smokami eterycznymi. Dla zachowania jasności ezoterycy wolą jednak zwykle pozostać przy klasycznej czwórce Paracelsusa, a każdy termin oznacza wówczas całość odpowiedniego królestwa żywiołu .

Żywiołaki jawią się kolejno jako dzieci i strażnicy Natury, potencjalni sprzymierzeńcy człowieka pragnienia na drodze mądrości oraz zwierciadła wzmacniające zarówno ludzkie zalety, jak i wady. Ci, którzy dzięki wiedzy i woli potrafią komunikować się z tymi duchami elementarnymi, twierdzą więc, że odzyskują pierwotną harmonię i święty szacunek dla żywego Stworzenia — urzeczywistniając w sobie, zgodnie z wyrażeniem Léviego, „poczwórną równowagę żywiołów” , która oznacza nadejście prawdziwego maga.

Komentarze: 5 do Żywiołaki — istoty świata niewidzialnego
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany..

Dołącz do społeczności Aeternum w naszej grupie na Facebooku: porady, wskazówki, rytuały, wiedza i produkty w życzliwej atmosferze!
Przejdź do grupy!
Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat