Przejdź do treści
AeternumAeternum
Kim naprawdę był Oswald Wirth?
Historyczna fotografia portretowa Oswalda Wirtha sprzed 1944 roku — Aeternum, blog i sklep ezoteryczny

Zapiski Aeternum

Kim naprawdę był Oswald Wirth?

Czas czytania: 16 min

Oswald Wirth zajmuje szczególne miejsce we francuskim okultyzmie belle époque i pierwszych dekad XX wieku. Urodzony w Szwajcarii w 1860 roku magnetyzer, wolnomularz, rysownik, pisarz i znawca symboliki staje się w 1887 roku sekretarzem, przyjacielem i współpracownikiem Stanislasa de Guaity. Z tego spotkania rodzi się jeden z wielkich intelektualnych duetów francuskiego odrodzenia ezoterycznego: Guaita wnosi swoją bibliotekę, kabałę i ambicję doktrynalną; Wirth — wyjątkowe wyczucie obrazu, symbolu i pedagogiki inicjacyjnej.

Dziś jego nazwisko kojarzy się przede wszystkim z Tarotem Wirtha, trzema wielkimi podręcznikami wolnomularstwa symbolicznego i czasopismem Le Symbolisme. Jego droga jest jednak szersza. Zanim zajmie się tarotem, bada magnetyzm i nakładanie rąk; u boku Guaity uczestniczy w środowisku kabalistycznego Różokrzyża; w wolnomularstwie walczy o przywrócenie rytuałom wymiaru inicjacyjnego; w późnych książkach zestawia alchemię, astrologię, mity i symbole. Wirth nie chce kolekcjonować zjawisk okultystycznych: pragnie odnaleźć za widzialnymi formami język zdolny poprowadzić umysł ku ich wewnętrznej zasadzie.

Joseph Paul Oswald Wirth rodzi się w Szwajcarii w 1860 roku

Joseph Paul Oswald Wirth rodzi się 5 sierpnia 1860 roku w Brienz, w kantonie Berno. Bibliothèque nationale de France potwierdza daty jego życia: 5 sierpnia 1860 – 9 marca 1943. Comité des travaux historiques et scientifiques również wskazuje Brienz jako miejsce urodzenia.

Jego ojciec pochodzi z Alzacji. Dobrze utrwalona tradycja biograficzna środowisk masońskich podaje, że schronił się w Szwajcarii po skazaniu w następstwie zamieszek politycznych z 1849 roku w Alzacji. Oswald dorasta więc w rodzinie, w której pogranicze Francji, Szwajcarii i obszaru niemieckojęzycznego należy do codzienności.

Ma kilku braci, z których dwóch umiera bardzo młodo. Brat Edward, oficer żuawów, umiera w 1894 roku. Siostra Élise, urodzona w 1875 roku, pozostanie z nim bardzo blisko aż do jego śmierci. Wirth otrzymuje katolickie wykształcenie. Uczy się między innymi w kolegium Saint-Michel we Fryburgu. Późniejsze relacje masońskie podkreślają jego niezależny charakter i pytania zadawane nauczycielom religii.

Ta katolicka młodość nigdy całkowicie nie znika z jego horyzontu. Nawet gdy zostaje wolnomularzem i okultystą, Wirth zachowuje słownictwo, w którym Bóg, Wielki Architekt, dusza, inicjacja i duchowe budowanie pozostają centralne. Jego myśl opiera się na przekonaniu, że formy religijne skrywają sens symboliczny szerszy niż ich dosłowna lektura, a nie na odrzuceniu religii.

Magnetyzm przed tarotem

Wirth bardzo wcześnie interesuje się magnetyzmem zwierzęcym. Biografie opowiadają, że już jako nastolatek eksperymentuje z przekazywaniem fluidu przez ręce i fascynuje się skutkami mesmeryzmu.

To pierwsze zainteresowanie jest ważne, ponieważ poprzedza wejście do paryskich kręgów okultystycznych. Wirth nie trafia do ezoteryki najpierw przez książki o kabale czy tarota: prowadzi go ku niej idea, że człowiek może przekazać siłę innemu człowiekowi.

Już w pierwszych badaniach dłoń staje się więc narzędziem niewidzialnej relacji. Później poświęci całą książkę temu zagadnieniu: L’Imposition des mains et la médecine philosophale, wydaną w 1897 roku.

Pod koniec okresu dorastania Wirth przebywa w Londynie. BnF podaje, że pracował w brytyjskiej stolicy jako księgowy. Pobyt daje mu praktyczne doświadczenie świata administracji i handlu, dość odległego od romantycznego maga, którym stanie się w wyobraźni części czytelników.

Londyn pozwala mu także zetknąć się ze środowiskiem intelektualnym, w którym szeroko krążą idee spirytualizmu, teozofii, wolnomularstwa i badań psychicznych. Uczy się angielskiego i poszerza horyzont poza szwajcarski katolicyzm.

Okres ten zapowiada stałą cechę jego życia: Wirth utrzymuje się z bardzo zwyczajnych zajęć, równolegle prowadząc coraz bardziej wymagające poszukiwania ezoteryczne.

Po powrocie do Francji Wirth odbywa służbę wojskową w 106. pułku piechoty w Châlons-sur-Marne. To tam rzeczywiście wkracza do wolnomularstwa. Według Wielkiej Loży Szwajcarskiej Alpina 26 stycznia 1884 roku zostaje inicjowany w loży La Bienfaisance Châlonnaise, należącej wówczas do Wielkiego Wschodu Francji. 27 czerwca 1885 roku zostaje podniesiony do stopnia mistrza i zostaje sekretarzem swojej loży.

Inicjacja nie jest dla niego zwykłym zaangażowaniem w stowarzyszeniu. Wirth oczekuje od rytuału przemiany i nauki. Bardzo wcześnie krytykuje uproszczenia, które jego zdaniem sprowadzają ceremonie do pustych form.

W 1885 roku loża powierza mu przygotowanie sprawozdania dotyczącego rytuałów. Świadectwa masońskie zachowują już ideę, która zdominuje całą jego twórczość: nie należy zastępować dawnych symboli płaskim językiem, lecz odnajdywać ich sens inicjacyjny.

Dla Wirtha rytuał działa nie dlatego, że powtarza dawną formułę. Działa wtedy, gdy inicjowany rozumie, że każdy gest, każde narzędzie i każdy ruch przedstawia etap wewnętrzny. Świątynia masońska staje się architekturą duszy.

W Paryżu Wirth praktykuje magnetyzm leczniczy. BnF wyraźnie używa słowa „magnetyzer” w jego nocie biograficznej. Przyjmuje ludzi, eksperymentuje z nakładaniem rąk i interesuje się związkami woli, witalności i zdrowia. W tym kontekście w 1887 roku zostaje przedstawiony Stanislasowi de Guaicie. Spotkanie odmieni jego życie.

1887: spotkanie ze Stanislasem de Guaitą

Wirth zawsze będzie uważał to spotkanie za wydarzenie założycielskie. We wspomnieniach wyjaśnia, że Guaita uczynił go przyjacielem, sekretarzem i współpracownikiem. Młody Szwajcar ma już praktykę magnetyzmu i kulturę masońską. Guaita otwiera przed nim bibliotekę o zupełnie innej skali: kabała, magia, alchemia, Éliphas Lévi, grimuary, teozofia chrześcijańska i metafizyka.

Wirth powie również, że Guaita nauczył go literackiego francuskiego. Uwaga nie jest błaha: pochodzący z niemieckojęzycznej Szwajcarii Wirth stanie się przecież jednym z najbardziej klarownych stylistów francuskiej ezoteryki.

Relacja szybko wykracza poza zwykłe obowiązki sekretarza. Wirth porządkuje, rysuje, dyskutuje, czyta i pracuje z Guaitą. Dzieła markiza noszą ślady tej współpracy, zwłaszcza w ilustracjach i schematach autorstwa Wirtha.

Kiedy Guaita tworzy Le Serpent de la Genèse, Wirth współtworzy graficzny i symboliczny świat projektu. BnF odnotowuje nawet kilka wydań pod oboma nazwiskami. W 1935 roku, niemal czterdzieści lat po śmierci Guaity, Wirth publikuje Stanislas de Guaita, souvenirs de son secrétaire. Podtytuł, L’Occultisme vécu, doskonale oddaje charakter książki: to zarówno biografia, jak i świadectwo człowieka, który od wewnątrz przeżył wielkie lata paryskiego przebudzenia okultystycznego.

Pod koniec lat 80. XIX wieku Guaita uczestniczy w założeniu Kabalistycznego Zakonu Różokrzyża. W jego otoczeniu znajdują się między innymi Papus, Joséphin Péladan, François-Charles Barlet i Augustin Chaboseau. Wirth jest bardzo blisko związany z tym pierwszym kręgiem. Jego rola jest raczej rolą współpracownika, rysownika i interpretatora symboli niż przywódcy doktrynalnego.

Ten Różokrzyż jest wówczas dla tych okultystów ideałem syntezy kabały, hermetyzmu, chrześcijaństwa ezoterycznego i zachodniej inicjacji. Guaita chce dysponować tarotem zdolnym wizualnie wyrazić studiowaną przez niego doktrynę okultystyczną. Istniejące talie nie wydają mu się dostatecznie wyraziste dla nowoczesnej lektury kabalistycznej i inicjacyjnej.

Prosi więc Wirtha o przerysowanie dwudziestu dwóch Wielkich Arkanów. Zadanie doskonale odpowiada młodemu symboliście. Nie chodzi o stworzenie ładnych kart, lecz o skupienie w każdym obrazie sieci korespondencji.

1889: kabalistyczny tarot Wirtha

Bibliothèque nationale de France przechowuje talię Jeu de tarot kabbalistique dit « des imagiers du Moyen Âge » datowaną na 1889 rok i przypisaną Oswaldowi Wirthowi. Obejmuje dwadzieścia dwa Wielkie Arkana.

Wirth zachowuje ogólną strukturę Tarota Marsylskiego, ale zmienia postacie, dodaje znaki i wzmacnia okultystyczne korespondencje. Hebrajskie litery, symbolika alchemiczna, astrologia i doktryna inicjacyjna zaczynają wizualnie komentować obrazy.

Rezultat otwiera nowy etap francuskiego tarota. Sto lat wcześniej Etteilla stworzył już tarota przeznaczonego specjalnie do wróżenia i okultyzmu. Wkład Wirtha jest inny. Nie przebudowuje całej talii na sposób Etteilli. Wraca do języka Tarota Marsylskiego i stara się wydobyć z niego ukrytą architekturę inicjacyjną. Różnica jest zasadnicza. U Wirtha arkana stają się bardziej szeregiem symbolicznych etapów niż katalogiem wyroczni.

Wirth odczytuje Wielkie Arkana jako stopniowe nauczanie. Mag przedstawia przebudzenie możliwości; Kapłanka — wiedzę wewnętrzną; Cesarz — panowanie nad formą; Pustelnik — samotną pracę; Śmierć — przemianę; Świat — spełnienie. Każda karta ma kilka poziomów. Może przemawiać do osoby pytającej tarota, ale także do tej, która medytuje nad własnym rozwojem.

Ta podwójna funkcja stanie się siłą Tarota Wirtha: wróżenie z jednej strony, symboliczna inicjacja z drugiej. Wirth podejmuje ideę bliską francuskim okultystom: tarot jest księgą bez zdań, mądrością zachowaną w obrazach.

Karty nie ujawniają więc sensu temu, kto szuka stałej definicji. Wymagają kontemplacji, porównywania i osobistej pracy. Wirth nie ufa interpretacjom czysto mechanicznym. Karta nie jest hasłem w słowniku. Jest żywym obrazem, który zmienia się zależnie od swojego miejsca, relacji z innymi kartami i stanu osoby, która na niego patrzy.

Tarot narysowany przez Wirtha powstaje w tym samym środowisku co wielkie syntezy tarotowe Papusa. Obaj znają się i uczestniczą we francuskim przebudzeniu okultystycznym. Papus buduje rozległe systemy korespondencji i próbuje uczynić z tarota ogólny klucz do nauk tajemnych. Podejście Wirtha jest bardziej wizualne: pragnie, by nauczał sam obraz.

Różnica ta wyjaśnia, dlaczego jego tarot pozostaje natychmiast rozpoznawalny. W 1897 roku Wirth publikuje L’Imposition des mains et la médecine philosophale. BnF zachowuje wzmiankę o nim w swojej bibliografii.

Książka łączy pierwsze doświadczenia magnetyczne autora z szerszą wizją uzdrawiania. Dłoń staje się narzędziem przekazu, a wola powinna współgrać z intencją opieki. Wirth nie sprowadza magnetyzmu do widowiskowej techniki. Włącza go w filozofię siły życiowej i relacji międzyludzkiej.

Śmierć Stanislasa de Guaity 19 grudnia 1897 roku stanowi głęboki przełom. Wirth traci człowieka, którego uważa za mistrza i przyjaciela. Nie próbuje jednak zostać drugim Guaitą. Jego droga coraz bardziej kieruje się ku wolnomularstwu i symbolice, a nie ku konstrukcjom różokrzyżowym.

Wierność pozostaje jednak nienaruszona. Do końca życia Wirth będzie mówił o Guaicie jako o człowieku, który naprawdę go ukształtował. W Paryżu Wirth początkowo wstępuje do loży Les Amis Triomphants. Znajduje tam mniejszy odzew dla idei odnowy symbolicznej, niż się spodziewał.

22 maja 1888 roku odwiedza lożę Le Travail et les Vrais Amis Fidèles, należącą wówczas do Wielkiej Symbolicznej Loży Szkockiej. Wygłasza tam odczyt, który zostaje zauważony. 26 marca 1889 roku do niej przystępuje. Później zostanie Czcigodnym Mistrzem tej loży. Wolnomularstwo staje się odtąd wielkim laboratorium jego myśli.

Wolnomularstwo przede wszystkim inicjacyjne

Wirth żyje w czasach, gdy francuskim wolnomularstwem wstrząsają ożywione spory polityczne, filozoficzne i religijne. Konsekwentnie broni jednego priorytetu: pracy symbolicznej. Nie zaprzecza obywatelskiemu wymiarowi braterstwa masońskiego, ale uważa, że instytucja traci duszę, kiedy zapomina o inicjacji.

Cyrkiel, węgielnica, kamień nieociosany, światło, świątynia i podróże rytualne nie są dla niego dawnymi ozdobami. Tworzą metodę przemiany. Wirth bardzo wcześnie zaczyna zapisywać swoją interpretację stopni masońskich. Le Livre de l’Apprenti ukazuje się na początku lat 90. XIX wieku; masońska tradycja wydawnicza najczęściej datuje je na 1892 rok.

Książka nie próbuje ujawniać sensacyjnych tajemnic. Wyjaśnia nowo inicjowanemu, jak odczytywać symbole swojego stopnia. Kamień nieociosany przedstawia istotę jeszcze nieukształtowaną. Praca masońska polega na ociosywaniu, mierzeniu, poprawianiu i budowaniu.

Trylogia powstaje przez długi czas. Le Livre du Compagnon ukazuje się w 1911 roku, a Le Livre du Maître w 1922 roku, po czym następują kolejne wznowienia i przeróbki. Ta chronologia koryguje zbyt pospieszne ujęcie, które przedstawiałoby całość jako ciągłą publikację z lat 90. XIX wieku.

Wirth pracuje nad tymi tomami przez dziesięciolecia. Każdy stopień odpowiada dla niego innemu sposobowi przeżywania symbolu. BnF przypomina mniej znany wymiar jego życia: Oswald Wirth był zastępcą archiwisty w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Funkcja ta dość dobrze odpowiada jego usposobieniu. Klasyfikuje, przechowuje, porządkuje i przekazuje. Jego praca ezoteryczna opiera się na tej samej cierpliwości dokumentacyjnej. Nie żyje więc wyłącznie z tarota czy wykładów. Kariera urzędnicza daje mu stabilność oraz codzienny kontakt z pismem, dokumentami i archiwami.

BnF przechowuje również publikację z 1905 roku, w której Wirth podpisuje indeks alfabetyczny do Catalogue méthodique de la bibliothèque du Ministère des colonies. Szczegół ten odsłania kolejną stronę jego działalności: człowiek porządkujący arkana tarota potrafi też tworzyć bardzo praktyczne narzędzia bibliograficzne.

Symbolika i metoda nie stoją u niego w sprzeczności. Na początku XX wieku Wirth rozwija badania nad związkami alchemii i wolnomularstwa. Jego Symbolisme hermétique dans ses rapports avec l’alchimie et la franc-maçonnerie przybiera kilka form wydawniczych, zanim pojawią się ustalone wydania z XX wieku.

Alchemia interesuje go bardziej jako język przemiany niż jako technika metalurgiczna. Siarka, rtęć, sól, barwy Dzieła, śmierć i odrodzenie stają się obrazami zdolnymi rozjaśnić inicjację masońską.

Wirth nie ufa czytelnikom szukającym jedynie przepisu na wytwarzanie złota. Dla niego prawdziwe Wielkie Dzieło dotyczy człowieka. Materią pierwotną jest także człowiek niedokończony. Ogień oznacza wysiłek wewnętrzny. Fazy Dzieła opisują przemianę świadomości.

Ta filozoficzna lektura bezpośrednio łączy alchemię z pracą nad masońskim kamieniem.

1912: narodziny czasopisma Le Symbolisme

W październiku 1912 roku ukazuje się pierwszy numer Le Symbolisme, oficjalnie opatrzony podtytułem „organ Powszechnego Ruchu Inicjacyjnego Odrodzenia Wolnomularstwa”. Bibliothèque nationale de France przechowuje pełną serię. Tytuł streszcza program Wirtha. Nie chce on zakładać nowej religii ani nowego tajnego zakonu. Chce odrodzić inicjację poprzez studiowanie symboli.

Czasopismo ukazuje się do września 1914 roku, przerywa działalność na czas wojny, a następnie wznawia ją w marcu 1920 roku. Wirth kieruje nim do 1940 roku — to niemal trzy dekady pracy redakcyjnej. Na łamach Le Symbolismeczytelnik spotyka wolnomularstwo, alchemię, astrologię, mity, religie, opowieści inicjacyjne i ikonografię.

Wspólna zasada jest zawsze ta sama: uczyć się dostrzegać to, co wykracza poza bezpośrednią formę. Wirth uważa, że żadna definicja nie wyczerpuje symbolu. Jego funkcją jest wywołanie wewnętrznego działania w człowieku, który go kontempluje.

Idea ta odróżnia Wirtha od autorów zamieniających ezoterykę w sztywną tabelę korespondencji. Symbol może mieć historię, kilka zastosowań i wiele odczytań. Jego wartość wynika ze zdolności wprawiania umysłu w ruch.

Nie należy zatem pytać: „Co ten obraz ostatecznie znaczy?”, lecz raczej: „Co rodzi w umyśle, kiedy osadzimy go w jego rytuale i tradycji?”. BnF przechowuje wydanie z 1922 roku książki Poème d’Ishtar, mythe babylonien interprété dans son ésotérisme.

Wirth stosuje w niej swoją metodę do opowieści ze starożytnej Mezopotamii. Nie poprzestaje na dosłownej historii: zejście, ogołocenie, symboliczna śmierć i powrót stają się etapami drogi inicjacyjnej. Lektura ta pokazuje, że jego symbolika znacznie wykracza poza ramy masońskie.

Wirth tłumaczy i komentuje również Zielonego węża Goethego. Pod jego piórem baśń staje się tekstem inicjacyjnym, w którym postacie, przejścia i metamorfozy opisują przemianę istoty. Sam Goethe bywał w środowiskach masońskich. Wirth rozpoznaje w jego opowieści język zdolny przemawiać do inicjowanych bez bezpośredniego wykładania doktryny. Literatura staje się w ten sposób kolejną formą świątyni.

1926–1927: wielki powrót do tarota

Po niemal czterdziestu latach pracy Wirth powraca do tarota swojej młodości. BnF datuje na lata 1926–1927 wielką publikację Tarot des imagiers du Moyen Âge. Dwadzieścia dwa arkana zostają przerysowane, wzbogacone i opatrzone obszernym komentarzem.

Dzieło nie ogranicza się już do przedstawienia talii. Wykłada prawdziwą filozofię tarota. Tytuł odzwierciedla sposób, w jaki Wirth rozumie tradycyjne obrazy. Widzi w tarocie język wywodzący się z długiej europejskiej kultury symbolicznej: katedr, emblematów, alchemii, astrologii i tradycji inicjacyjnych.

Materialna historia tarota prowadzi dziś ku włoskim taliom z XV wieku i ich późniejszemu rozwojowi. Wirth szuka raczej pokrewieństwa symbolicznego niż genealogii archiwalnej. Dla niego twórcy obrazów przekazują wizerunkiem to, co uczeni wykładają słowem.

Mag przedstawia inicjowanego wobec jego możliwości. Przedmioty ułożone na stole nie są jedynie rekwizytami iluzjonisty: stają się materiałem do interpretacji w kategoriach żywiołów i filozofii. Postać rozpoczyna drogę. Ma narzędzia, lecz nie dokonała jeszcze dzieła.

Wirth przekształca w ten sposób tradycyjną scenę tarota w lekcję woli i nauki. Kapłanka uosabia u niego wnętrze, księgę zamkniętą lub zastrzeżoną, wiedzę, która nie daje się w całości wyrazić słowami.

Karta ta bardzo dobrze wyraża Wirthowską koncepcję ezoteryki. Poznanie nie polega na gromadzeniu tajnych informacji; wymaga dojrzewania. To, co ukryte, musi zostać odkryte poprzez pracę wewnętrzną.

Wirth odmawia sprowadzania arkanu XIII do dosłownej przepowiedni zgonu. Kosa ścina dawne formy, by przygotować nowy układ. Śmierć inicjacyjna umożliwia odrodzenie. Odnajdujemy tu alchemię, rytuały masońskie i język starożytnych misteriów.

Karta staje się więc zasadą przemiany, a nie uproszczoną wróżbą. Diabeł Wirtha nie jest jedynie zewnętrznym wrogiem. Przedstawia także siły instynktowne, przywiązania, iluzje potęgi i energie, które inicjowany powinien nauczyć się rozpoznawać.

Wirth pracował już z Guaitą nad ikonografią demonologiczną i czarną magią. Jego rysunek „Przywołanie Diabła” do La Clef de la magie noire świadczy o tej znajomości wyobraźni okultystycznej. U niego walka z cieniem zaczyna się od jego zrozumienia.

Tak, ale Wirth nie chce czynić z niego wyłącznie maszyny do przepowiadania. Rozkład może dostarczyć wyroczni, lecz wartość kart wykracza poza konsultację. Rozwija też metody odczytu, a jego nazwisko pozostaje związane z formą rozkładu krzyżowego spopularyzowaną w późnych pismach.

Tarot ma przede wszystkim uczyć umysł rozumowania przez obrazy, analogie i relacje. Wirth interesuje się także astrologią. Jego praca dotyczy planet, znaków, domów i aspektów, zawsze jednak z perspektywy symbolu.

Nie chce jedynie sporządzać horoskopu. Pragnie zrozumieć, co przedstawia Saturn, co oznacza Mars i jak zodiak może stać się kołem sił i charakterów. Astrologia staje się kolejną gramatyką świata.

Wirth i martynizm

Wirth obraca się również w sieciach martynistycznych związanych z Papusem. Zna ich członków i dzieli z nimi zainteresowanie chrześcijańskimi i iluministycznymi liniami przekazu. Jego własna droga pozostaje jednak bardziej masońska i symboliczna. Buduje twórczość wokół kształcenia intelektu przez symbol, a nie wokół duchowej sukcesji niewidzialnych mistrzów.

Różnica ta zapewnia mu sporą niezależność w paryskim środowisku okultystycznym. Wirth zna Pierre’a Piobba, inną ważną postać francuskich badań ezoterycznych. Obu łączy upodobanie do metody, korespondencji i uporządkowanej lektury tradycji.

Ich usposobienia pozostają jednak różne. Piobb szuka przede wszystkim ogólnych praw i matematycznych struktur. Wirth wychodzi od konkretnego symbolu i jego mocy pedagogicznej. Jeden buduje systemy; drugi uczy patrzeć.

Relacje Wirtha i René Guénona pozwalają dostrzec kolejną ważną różnicę w ezoteryce XX wieku. Guénon kładzie nacisk na prawidłowy przekaz, tradycyjną ortodoksję i krytykę zachodniego neospirytualizmu. Wirth pozostaje bardziej przywiązany do humanistycznej, masońskiej i rozwojowej lektury symbolu.

Mocniej wierzy w zdolność współczesnego inicjowanego do budzenia sensu poprzez osobistą pracę. W 1932 roku ukazuje się Les Mystères de l’Art royal, rituel de l’adepte. Tytuł streszcza kierunek jego dojrzałej twórczości.

Sztuka Królewska nie oznacza społecznego szlachectwa. Jest sztuką budowania człowieka i wewnętrznej świątyni. Wolnomularstwo ma wartość jedynie wtedy, gdy prowadzi inicjowanego do przemiany własnej materii.

W 1935 roku Wirth publikuje wreszcie Stanislas de Guaita, souvenirs de son secrétaire. BnF przechowuje to 267-stronicowe wydanie opublikowane przez Éditions du Symbolisme. Książka jest niezastąpiona dla zrozumienia relacji międzyludzkich francuskiego przebudzenia okultystycznego. Wirth opowiada w niej o pracy, dyskusjach, badaniach, sporach i atmosferze kręgu Guaity.

To więcej niż hołd — to pamięć pokolenia. Wirth wyróżnia się na tle kilku barwnych osobowości swoich czasów. Nie tworzy teatralnej postaci na wzór Péladana, nie szuka autorytetu przywódcy zakonu jak Papus i nie rozwija retoryki arystokratycznego maga Guaity.

Słowo „praca” powraca w samym centrum jego myśli. Inicjacja nie daje w magiczny sposób gotowej mądrości. Otwiera zadanie. Wymaganie to wyjaśnia, dlaczego jego książki masońskie są nadal czytane: proponują dyscyplinę patrzenia, bez obietnicy natychmiastowego objawienia.

Druga wojna światowa i ostatnie lata

Regularne wydawanie Symbolisme kończy się w marcu 1940 roku. Wirth ma wówczas niemal osiemdziesiąt lat. Trafia do Mouterre-sur-Blourde w departamencie Vienne, gdzie spędza ostatnie lata. Siostra Élise pozostaje z nim związana do końca jego życia.

Sędziwy symbolista umiera 9 marca 1943 roku, w trakcie drugiej wojny światowej. Oswald Wirth zostaje pochowany na cmentarzu w Mouterre-sur-Blourde. CTHS potwierdza to miejsce śmierci, podawane również przez tradycję masońską.

Kontrast jest uderzający: człowiek, który spędził życie w paryskich bibliotekach, lożach, kręgach okultystycznych i wśród publikacji, umiera w małej wsi w departamencie Vienne. Jego dzieło jednak nie znika.

Czasopismo wznawia działalność po wojnie. BnF odnotowuje nową serię od grudnia 1945 roku i publikację trwającą do 1971 roku. Joannis Corneloup, a następnie Marius Lepage kontynuują przedsięwzięcie.

To przetrwanie na rynku wydawniczym pokazuje, że Wirth nie tylko pisał książki: stworzył szkołę czytania symbolu. Ponieważ zachowuje umiar, którego brakuje wielu późniejszym tarotom okultystycznym. Wirth dodaje korespondencje, ale nie zamienia każdej karty w encyklopedię.

Tarota Wirtha nie należy mylić z dawnym Tarotem Marsylskim. To okultystyczna reinterpretacja z końca XIX wieku. Zachowuje jednak tradycyjną strukturę w stopniu wystarczającym, by pozostać natychmiast czytelna dla kogoś, kto zna arkana marsylskie.

Wirth tworzy w ten sposób pomost między tradycją ikonograficzną a nowoczesnym okultyzmem. Tarot Wirtha staje się punktem odniesienia dla licznych autorów francuskich i europejskich. Jego sposób pojmowania arkanów jako etapów inicjacji powraca w znacznej części późniejszej literatury tarotowej.

Jego wpływ nie zawsze jest bezpośredni. Rozprzestrzenia się przez wznowienia, szkoły masońskie, komentatorów i czytelników Tarot des imagiers. Język, który pomagał ukształtować, stał się tak znajomy, że łatwo zapomnieć o jego pochodzeniu.

Ponieważ poświęcił całe życie prostej i wymagającej idei: symbole mogą nauczać, nie zamykając w sztywnych ramach. Nie chciał tworzyć okultystycznego katechizmu. Chciał nauczyć czytelników rozpoznawać korespondencje, medytować nad obrazami i samodzielnie budować rozumienie.

Tarot, alchemia i wolnomularstwo stają się u niego trzema wyrazami tej samej pedagogiki inicjacyjnej. Należy czytać go powoli. Jego książki słabo nadają się do szybkiego konsumowania gotowych znaczeń.

Czytelnik może zacząć od arkanów tarota, przejść do stopni masońskich, a następnie odkryć alchemię i astrologię. Stopniowo wyłania się ta sama struktura: narodziny, kształtowanie, próba, przemiana i spełnienie. W tym Wirth pozostaje aktualny. Przypomina, że w ezoteryce symbol nie jest odpowiedzią. Jest bramą.

Źródła i punkty odniesienia

Ta Biblioteka Narodowa Francji określa daty życia Oswalda Wirtha na 5 sierpnia 1860 i 9 marca 1943 roku. Nota opisuje go jako pisarza masońskiego, byłego księgowego w Londynie, magnetyzera w Paryżu i zastępcę archiwisty w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. BnF odnotowuje około 145 dokumentów związanych z jego działalnością autorską.

Ten Comité des travaux historiques et scientifiques potwierdza jego narodziny w Brienz, śmierć w Mouterre-sur-Blourde i kilka aspektów kariery urzędniczej oraz masońskiej.

BnF przechowuje talię tarota kabalistycznego z 1889 roku przypisaną Wirthowi, złożoną z dwudziestu dwóch Wielkich Arkanów, a także różne wydania jego książek o wolnomularstwie, symbolice hermetycznej i astrologii.

Nota BnF dotycząca Le Symbolisme potwierdza powstanie czasopisma w październiku 1912 roku, przerwę podczas pierwszej wojny światowej, wznowienie w 1920 roku i kierownictwo redakcyjne Wirtha do 1940 roku.

Ta Wielka Loża Szwajcarska Alpina dokumentuje jego inicjację w loży La Bienfaisance Châlonnaise w styczniu 1884 roku, podniesienie do stopnia mistrza w czerwcu 1885 roku, prace nad rytuałami i przystąpienie do loży Travail et Vrais Amis Fidèles w 1889 roku.

Jeśli chodzi o relację z Guaitą, książka samego Wirtha, Stanislas de Guaita, souvenirs de son secrétaire, Paryż, Éditions du Symbolisme, 1935, pozostaje najważniejszym bezpośrednim źródłem.

Ilustracja tytułowa wykorzystuje historyczna fotografia Oswalda Wirtha wykonana przed 1944 rokiem, przechowywana w Wikimedia Commons na wolnej licencji. Zastępuje dawną graficzną okładkę, aby pokazać prawdziwą twarz autora.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany..

Dołącz do społeczności Aeternum w naszej grupie na Facebooku: porady, wskazówki, rytuały, wiedza i produkty w życzliwej atmosferze!
Przejdź do grupy!
Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat