Przejdź do treści
AeternumAeternum
Słonecznik
Słonecznik

Grimuar botaniczny

Słonecznik

Czas czytania: 4 min

Słonecznik niesie słońce złożone z setek kwiatów. Młody pąk śledzi bieg światła, po czym dojrzały koszyczek ustawia się na wschód. Udomowiona w Ameryce Północnej na długo przed przybyciem Europejczyków roślina trafia w XVI wieku do europejskich zielników. Mit o Klytie zostanie z nią związany później, choć Owidiusz opisuje kwiat o barwie fiołka, nieznany pod tą nazwą. Między amerykańskim pochodzeniem, rzeczywistą orientacją a europejską reinterpretacją słonecznik zachęca do wyboru światła, ku któremu chcemy się zwrócić.

Słonecznik zwyczajny to Helianthus annuus L., duża roślina jednoroczna z rodziny Asteraceae. To, co oko bierze za jeden kwiat, tworzy koszyczek: kwiaty języczkowe składają się na koronę, a kwiaty środkowe wypełniają wnętrze.

Jego historyczna magia ma dwa odrębne ośrodki. W obu Amerykach udomowienie, zastosowania i przedstawienia poprzedzają podbój. W Europie jego przybycie zasila słoneczne emblematy i nowe odczytanie opowieści o Klytie.

Słońce złożone z wielu kwiatów

Helianthus annuus należy do Asteraceae. Szorstka łodyga ma szerokie liście. Koszyczek łączy kwiaty języczkowe na brzegu i rurkowate w środku. Po zapłodnieniu każdy płodny kwiat środkowy może wytworzyć niełupkę.

Kew przypomina o udomowieniu rozpoczętym ponad pięć tysięcy lat temu przez rdzenne ludy Ameryki Północnej. Roślina przybywa do Europy w XVI wieku. Kew, charakterystyka słonecznika.

Młode pąki przemieszczają się ze wschodu na zachód w ciągu dnia i wracają nocą. Po dojrzeniu ruch ustaje, a koszyczki pozostają zwrócone ku wschodowi. Roślina nie śledzi więc słońca w ten sam sposób przez cały cykl.

To rozróżnienie daje precyzyjny język magiczny. Młodość bada bieg, dojrzałość wybiera kierunek. Patrzenie na światło i ustalenie orientacji stają się dwoma osobnymi etapami.

Udomowienie w obu Amerykach

Formy udomowione wyróżniają się główną łodygą i dużym koszyczkiem bogatym w nasiona. Selekcja przekształciła rozgałęzioną dziką roślinę w uprawę spożywczą, oleistą i ceremonialną.

Ślady archeologiczne wskazują ważny ośrodek udomowienia we wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Przedhiszpańska rzeźba aztecka i przedstawienia z Nowej Hiszpanii z XVI wieku również pokazują udomowione słoneczniki znane przed podbojem Cortésa.

Badanie Julesa Janicka zbiera te świadectwa archeologiczne, językowe i ikonograficzne. Rozpatruje hipotezę niezależnego udomowienia w Meksyku lub przedhiszpańskiego obiegu z północy. Jules Janick, ikonografia udomowionego słonecznika.

Słoneczna symbolika słonecznika nie zaczyna się więc w europejskiej księdze. Zakorzenia się najpierw w amerykańskiej roślinie przekształcanej przez pokolenia uprawy i selekcji.

Klytie i fioletowy kwiat Owidiusza

W księdze 4 Metamorfoz Owidiusz opowiada o Klytie odrzuconej przez boga słońca. Przez dziewięć dni pozostaje na ziemi bez jedzenia i picia, zwraca twarz ku gwieździe i w końcu zapuszcza korzenie.

Poeta opisuje bladą roślinę, której kwiat przypomina fiołek. Nie wymienia Helianthus annuus, amerykańskiego gatunku nieznanego światu rzymskiemu. Owidiusz, Metamorfozy, księga 4.

Po przybyciu słonecznika do Europy malarze i autorzy nadają Klytie wielki żółty kwiat. Nowa roślina oferuje bardziej widowiskowy obraz miłości podążającej za Słońcem. Reinterpretacja staje się tak znajoma, że przesłania kolor podany w tekście.

Mit zmienił kwiat po podróży rośliny. Klytie ujawnia, jak nowy obraz może wejść do opowieści starszej od niego.

Kierunek, wierność i spojrzenie

W XVII wieku słonecznik trafia do europejskiej emblematyki wierności. Obraz ukazuje kwiat zwrócony ku słońcu, jak wierny zwraca się ku władcy, Bogu lub zasadzie.

Anthony van Dyck wykorzystuje słonecznik na swoim angielskim autoportrecie, a motyw powraca na ramie innego późnego autoportretu. National Portrait Gallery opisuje go jako rodzaj osobistego emblematu artysty. National Portrait Gallery, Van Dyck i słonecznik.

Wierność wymaga jednak przedmiotu godnego spojrzenia. Klytie pozostaje przywiązana do światła, które ją odrzuca. Dojrzały słonecznik ustawia się na wschód, zamiast podążać za każdym ruchem nieba.

Jego magia zachęca do wyboru kierunku zamiast podporządkowania. Środek koszyczka skupia wiele kwiatów wokół wspólnej orientacji. Każda część wnosi swój wkład, nie tracąc miejsca.

Wybrać światło i kierunek

Narysuj duże koło i wypełnij je trzydziestoma małymi punktami ułożonymi spiralnie. Każdy punkt przedstawia działanie, osobę lub zasób twojego projektu.

Następnie narysuj strzałkę na wschód. Nad nią zapisz zasadę zasługującą na twoją wierność. Pod strzałką zanotuj zachowanie, które dowiedzie tej wierności w ciągu najbliższych siedmiu dni.

Po lewej stronie koszyczka zapisz światła, za którymi podążasz z przyzwyczajenia. Po prawej wskaż te, które czynią projekt bardziej sprawiedliwym, jaśniejszym lub żywszym. Połącz tylko punkty służące wybranemu kierunkowi.

Ustaw kartkę na wschód na jeden poranek. Wieczorem schowaj ją bez zmiany orientacji. W następnym tygodniu koloruj punkty odpowiadające wykonanym działaniom. Słońce rysunku buduje się czynami.

Korespondencje historyczne

Punkt odniesienia Korespondencja
Nazwa botaniczna Helianthus annuus L.
Rodzina Asteraceae
Pochodzenie kulturowe Udomowienie przez rdzenne ludy obu Ameryk
Europejska reinterpretacja Klytie przedstawiana jako słonecznik po XVI wieku
Dziedziny magii Kierunek, wierność, dojrzałość i wybór spojrzenia
Bezpieczna forma Rysunek koszyczka i śledzenie działań
Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat