Cis pozostaje zielony pośród grobów. Na brytyjskich cmentarzach jego gałęzie towarzyszyły pogrzebowym procesjom, okrywały ciała i wyznaczały oczekiwanie na zmartwychwstanie. Długowieczność uczyniła go znakiem nieśmiertelności; toksyczność i drewno łuków utrzymują jednak śmierć blisko.
Wyjaśnienia jego obecności na cmentarzach są liczne: drzewo pogrzebowe odziedziczone po starożytności, chrześcijański emblemat trwałego życia, drzewo poświęcone, zapas drewna lub nasadzenie chronione przed bydłem. Źródła nie pozwalają sprowadzać wszystkich przykościelnych Cisów do celtyckiego pochodzenia.
Ta niejednoznaczność stanowi bogactwo. Drzewo żyje bardzo długo, wypuszcza odrosty z pnia i zachowuje igły zimą, a jego taksyny mogą wywołać śmiertelne zatrucie z zaburzeniami pracy serca. Łączy ciągłość i granicę.
Ciemne drzewo z czerwonymi osnówkami
Taxus baccata L. jest zimozielonym drzewem iglastym z rodziny cisowatych (Taxaceae). Płaskie, ciemne igły rozmieszczone są po obu stronach gałązek. Osobniki żeńskie mają nasiona otoczone czerwoną mięsistą osłoną, osnówką, otwartą na szczycie.
Kew opisuje zasięg od Europy po Azję Zachodnią i Afrykę Północną. Drzewo może osiągać niezwykłą długowieczność, a wiek niektórych europejskich okazów szacuje się na ponad dwa tysiąclecia. Kew, Taxus baccata.
Igły, kora i nasiona są silnie toksyczne. Nawet jeśli czerwony miąższ osnówki nie zawiera tych samych trucizn, otoczone nią nasiono czyni każde spożywanie niebezpiecznym.
Cis cmentarzy
Folkard odtwarza długie pogrzebowe powiązanie przekazywane od Egipcjan do Greków i Rzymian, a następnie Brytyjczyków. Gałęzie noszono w procesjach, kładziono przy zmarłych lub wrzucano do grobu. Drzewo stało się ozdobą poświęconego terenu.
Zimozielone listowie umożliwiło chrześcijańskie odczytanie zmartwychwstania i nieśmiertelności. Walijskie prawa przyznawały wyższą wartość poświęconemu Cisowi, co świadczy o szczególnym statusie drzewa kościelnego. Richard Folkard, Plant Lore, Legends, and Lyrics, „Yew”.
Bliskość zmarłych zrodziła mroczniejszy obraz: Cisa mającego odżywiać się ciałami pod korzeniami. Poezja zmienia wtedy biologiczną ciągłość w niepokojącą bliskość kości.
Gałęzie, relikwie i poświęcone drzewo
Gałęzie Cisa zastępowały palmę w Niedzielę Palmową i zdobiły kościoły lub domy zimą. To samo drzewo służy więc uczczeniu wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, towarzyszeniu zmarłym i oznaczaniu trwałego życia.
W Vreton w Bretanii Cis miał wyrosnąć z laski świętego Marcina. Bretońscy książęta modlili się pod gałęziami przed wejściem do kościoła. Legenda podkreśla zakaz zbierania liści; mężczyźni ścinający drewno zostają ukarani śmiertelnym upadkiem.
To, co trwa, nie podlega zawłaszczeniu. Poświęcony Cis oferuje cień i długie trwanie, lecz opowieść karze tego, kto zmienia tę obecność w materiał zabrany bez prawa.
Łuk, wojna i trucizna
Giętkie i wytrzymałe drewno Cisa dostarczało słynnych łuków. Wergiliusz, Chaucer i inni autorzy łączą go z łucznictwem i wojną. Pogrzebowe drzewo wytwarza zatem instrument zadający śmierć na odległość.
Greccy i rzymscy autorzy znali również toksyczność. Cezar opowiada o śmierci Catuvolcosa, króla Eburonów, za pomocą Cisa. Te polityczne opowieści wzmacniają związek z ostatecznym wyjściem, suwerennością i odmową pojmania.
Kew potwierdza obecność taksyn w liściach, nasionach i korze, a także bada ich obecność w drewnie. Kew, analiza drewna Cisa. Materialna historia łuku nie uzasadnia żadnego rytualnego manipulowania materiałem.
Zachowanie pamięci pod narysowanym drzewem
Narysuj Cis, którego pień otacza pustą przestrzeń. Wpisz w nią imię zmarłej osoby lub nazwę rodu. Na gałęziach umieść to, co nadal jest przekazywane: zdanie, gest, przepis, miejsce lub odpowiedzialność.
Aby zaznaczyć przejście, zawiąż zieloną wstążkę wokół fotografii Cisa, nigdy bez zgody wokół żywego drzewa. Usuń wstążkę po zakończeniu lektury i zachowaj w zeszycie zmarłych.
Odwiedzając cmentarny Cis, pozostań na ścieżkach, niczego nie zbieraj i nie ryj kory. Zanotuj nazwę miejsca, datę i lokalne opowieści. Szacunek dla miejsca należy do pracy.
Historyczne korespondencje
| Punkt odniesienia | Korespondencja |
|---|---|
| Nazwa botaniczna | Taxus baccata L. |
| Miejsca | Cmentarz, kościół, grób, las i miejsce poświęcone |
| Czas | Pogrzeby, Niedziela Palmowa i zima |
| Przedmioty | Gałąź pogrzebowa, łuk, laska świętego i poświęcone drzewo |
| Dziedziny magiczne | Pamięć zmarłych, nieśmiertelność, granica, suwerenność i trwanie |
| Bezpieczny nośnik | Fotografia, rysunek i wizyta bez zbierania |










































