Przejdź do treści
AeternumAeternum
Bylica piołun
Bylica piołun

Grimuar botaniczny

Bylica piołun

Czas czytania: 7 min

Pod srebrzystoszarym ulistnieniem piołun kryje magiczną historię znacznie bardziej osobliwą niż współczesne listy właściwości psychicznych. Artemisia absinthium pojawia się w traktacie magii żydowskiej powstałym w późnej starożytności, otrzymuje władztwo Marsa w angielskiej astrologii roślinnej i wchodzi do południowosłowiańskiej praktyki służącej obronie zbiorów przed burzowymi czarownicami.

Świadectwa te ukazują gorzką roślinę umieszczaną w kontakcie z wrogimi siłami, przez które praktykujący próbuje przejść, które stara się powstrzymać lub odeprzeć. W Épée de Moïse pomaga przejść nierozpoznanym i wspiera spełnienie prośby. U Nicholasa Culpepera należy do Marsa ze względu na powinowactwo z kuźniami i miejscami obróbki żelaza. W opowieści zebranej przez Jamesa George’a Frazera jej dym wznosi się ku gradowym chmurom, by dosięgnąć czarownic, które miały się w nich przemieszczać.

Jej historyczna magiczna tożsamość kształtuje się wokół czterech sił: ukrycia, prośby, obrony i mocy Marsa. Nadają piołunowi charakter stanowczy, waleczny i skryty.

Gorzkie ziele o srebrnym listowiu

Piołun, Artemisia absinthium L., jest byliną z rodziny Asteraceae. Jego łodygi i liście pokrywają delikatne włoski nadające im szary, niemal biały kolor. Małe żółte koszyczki pojawiają się latem, a aromatyczny zapach i wyraźna gorycz określają jego profil zmysłowy.

Rodzimy zasięg rozciąga się od Europy po Syberię, zachodnie Himalaje i Afrykę Północną. Botaniczna baza Kew uznaje Artemisia absinthium za przyjęty gatunek i odnotowuje jego rodzimą obecność we Francji. Roślina rozprzestrzeniła się również w wielu regionach o klimacie umiarkowanym poza tym pierwotnym zasięgiem. Kew, Plants of the World Online.

W zielnikach i tekstach magicznych pojawia się pod nazwami absinthium i wormwood. Słowa te przechodziły z języka do języka i z rękopisu do rękopisu, a ich zakres botaniczny mógł się zmieniać. Bylica pospolita, Artemisia vulgaris, należy do tego samego rodzaju, lecz ma odrębną historię rytualną. Pokrewieństwo to wyjaśnia, dlaczego w niektórych tłumaczeniach obie rośliny mogły się mieszać.

Piołun w Épée de Moïse

Najbardziej niezwykłe świadectwo magiczne znajduje się w Épée de Moïse, czyli Harba de-Moshe. Badacz Yuval Harari umieszcza prawdopodobne powstanie tego obszernego traktatu magii żydowskiej w Palestynie, w trzeciej ćwierci pierwszego tysiąclecia. Tekst znany jest z późniejszych rękopisów; Moses Gaster opublikował jego wydanie i angielski przekład w 1896 roku na podstawie rękopisu, który datował na XIII lub XIV wiek. Yuval Harari, Harba de-Moshe (Sword of Moses).

„Miecz” z tytułu oznacza długi ciąg imion boskich i anielskich, przekazany Mojżeszowi i umieszczony w centrum mocy działania księgi. Przed jego użyciem praktykujący musi przejść przygotowanie rytualne, odmówić modlitwy i przywołać niebiańskie moce związane z tymi imionami. Następujące operacje przywołują Miecz jako nadrzędną formułę zdolną oddziaływać na chorobę, ochronę, przychylność, objawienie, przymus lub zwycięstwo.

Piołun pojawia się dwukrotnie w krótkiej redakcji zamieszczonej w aneksie do wydania Gastera. Pierwszy fragment dotyczy sztuki chodzenia po ulicy bez rozpoznania. Tekst nakazuje zebrać wormwood, wonności i sadzę, aby wytworzyć dym, po czym dodaje serce lisa i recytację Miecza. Sformułowany cel dotyczy rozpoznania: praktykujący ma móc poruszać się tak, by spotykane osoby go nie identyfikowały. Fragment należy więc do magii ukrycia i usuwania się spod spojrzenia.

Przenikliwy zapach piołunu, czerń sadzy, dym zacierający kontury i przebiegłość przypisywana lisowi tworzą sugestywną scenę ukrycia. Każda substancja uczestniczy w wycofaniu praktykującego: dym mąci wzrok, sadza zaciemnia, a lis uosabia sztukę umykania spojrzeniu.

Drugi fragment nadaje piołunowi inną rolę. Praktykujący ma wziąć wormwood do prawej ręki, zwrócić się ku Słońcu i wypowiedzieć Miecz, aby otrzymać to, czego pragnie. Czynności towarzyszą siedmiodniowe oczyszczenie i wymagania moralne: spełnianie dobrych uczynków wobec bliskich, powstrzymywanie się od przysięgi i postępowanie ze skromnością.

Roślina staje się tu materialnym nośnikiem prośby sformułowanej pod władzą świętych imion. Trzymana jest w działającej ręce, podczas gdy praktykujący zwraca się ku słonecznemu światłu. Słońce wyznacza orientację obrzędu; Mars nadaje roślinie astrologiczne władztwo u Culpepera.

Dwa oblicza piołunu. W Épée de Moïse roślina pozwala zniknąć z uwagi innych i przedstawić wolę mocom przywołanym przez praktykującego. Działa na granicy spojrzenia i pragnienia: usunąć się sprzed oczu, a następnie skierować prośbę. The Sword of Moses, przekład Mosesa Gastera, operacje 13 i 16.

Dlaczego Culpeper przypisuje piołun Marsowi?

W połowie XVII wieku angielski lekarz i astrolog Nicholas Culpeper przypisuje piołun Marsowi w swoim English Physician, włączonym później do jego Complete Herbal. Jego wybór opiera się na miejscu, w którym ziele lubi rosnąć.

Culpeper twierdzi, że piołun lubi miejsca marsowe. Wskazuje, że całe ładunki można było zbierać wokół kuźni i warsztatów, w których obrabiano żelazo. Ponieważ żelazo należało do Marsa w myśli astrologicznej, ziele rozkwitające przy kuźniach otrzymuje to samo władztwo. Opisuje je również jako gorące i suche w pierwszym stopniu, zgodnie z właściwościami przypisywanymi planecie.

Roślina łączy się więc z Marsem przez teren, metal i ciepło ludzkiej pracy. U Culpepera rośliny działają przez sympatię lub antypatię z planetami odpowiedzialnymi za dolegliwości ciała. Piołun otrzymuje zatem marsowy wigor żelaza, kuźni i miejsc oddanych ogniowi. Nicholas Culpeper, The Complete Herbal, „Wormwood”.

Mars włada więc piołunem przez bardzo konkretny łańcuch obrazów: żelazo, ciepło, walkę i zdolność wytrwania wobec przeszkody. Pokrewieństwo to objaśnia jego magiczne użycie w pracach obrony, stanowczości i woli.

Dym skierowany przeciw burzowym czarownicom

Inne zastosowanie pojawia się w Le Rameau d’or Jamesa George’a Frazera. Autor opisuje praktykę z południowej Slawonii związaną z burzami gradowymi. Wyobrażano sobie czarownice dosiadające ciemnych chmur zagrażających uprawom. Aby ich dosięgnąć, chłop przynosił naczynie wypełnione rozżarzonymi węglami i rzucał na nie święty olej, liście wawrzynu i piołun.

Dym miał wznosić się ku chmurom, oszałamiać czarownice i powodować ich upadek. Gest łączył substancję poświęconą w chrześcijaństwie z dwiema wonnymi roślinami w działaniu służącym ochronie pól. Frazer opisuje też broń i narzędzia układane na ziemi, by zranić czarownice podczas ich wyobrażonego upadku. James George Frazer, The Golden Bough.

W tym zwyczaju południowej Slawonii piołun staje się zielem wiejskiej obrony. Zajmuje miejsce między ogniem paleniska, chrześcijańską ochroną niesioną przez święty olej i walką z niewidzialnym przeciwnikiem. Jego dym działa jak roślinna broń skierowana przeciw zagrożeniu wiszącemu nad zbiorami.

Ukrycie, prośba i obrona: jak pracować z piołunem?

Trzy magiczne oblicza odpowiadają sobie nawzajem. W Épée de Moïse piołun towarzyszy ukryciu i spełnieniu prośby. W południowej Slawonii broni zbiorów przed czarami pogodowymi. U Culpepera otrzymuje władztwo Marsa, planety żelaza, walki i działania przeciw przeszkodzie.

Piołun jawi się więc jako roślina oporu i woli. Jego charakter pasuje do prac stanowczości, aktywnej ochrony, dyskrecji i zdecydowania. Towarzyszy temu, kto chce utrzymać pozycję, zachować intencję lub działać bez przyciągania uwagi.

Wizjonerska reputacja piołunu należy głównie do XIX wieku, kiedy zielony napój podbija kawiarnie, pracownie artystów i wyobraźnię bohemy. Magiczna roślina grymuarów ma inną historię, zwróconą ku woli, tajemnicy i obronie.

Operacje opisane w Épée de Moïse należą do pełnego systemu religijnego i magicznego. Ich moc opiera się na przygotowaniu praktykującego, modlitwach i długim szeregu świętych imion. Piołun działa w nim w ramach całości, w której słowo, gest i materia roślinna wzajemnie sobie odpowiadają.

We współczesnej praktyce suchą roślinę można umieścić bez spalania w miseczce przeznaczonej do pracy rytualnej. Jej korespondencja z Marsem pozwala włączyć ją do działania służącego stanowczości, obronie lub oporowi wobec przeszkody. Wtorek lub godzina Marsa wzmacniają tę orientację planetarną.

W pracy nad dyskrecją piołun może pozostawać w przestrzeni rytualnej jako znak wycofania i panowania nad spojrzeniem. W przypadku prośby może towarzyszyć pisemnemu podaniu umieszczonemu na ołtarzu. W pracy obronnej oznacza wolę oporu wobec wrogiego wpływu i zachowania tego, co wymaga ochrony.

Gest pozostaje oszczędny: mała ilość rośliny, jasno sformułowana intencja i określone miejsce na ołtarzu. Piołun staje się wówczas roślinnym świadkiem marsowej woli zdolnej działać stanowczo, zachować dyskrecję i stawić opór temu, co zagraża zamierzonemu celowi.

Historyczne korespondencje

Punkt odniesienia Korespondencja
Nazwa botaniczna Artemisia absinthium L.
Planeta Mars, według Nicholasa Culpepera
Dzień Wtorek, jako rozwinięcie marsowej korespondencji
Tekst magiczny Épée de Moïse
Konteksty historyczne Magia żydowska późnej starożytności; angielska astrologia medyczna XVII wieku; południowosłowiańska praktyka wiejska
Dziedziny magiczne Ukrycie, spełnienie prośby, obrona zbiorów
Współczesna praktyka Symboliczna obecność bez spalania w pracy nad dyskrecją, stanowczością lub aktywną ochroną
Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat