Liturgia Godzin to modlitwa wyznaczająca rytm dnia przez psalmy, czytania i wstawiennictwo. Sprawują ją wspólnoty zakonne, wyświęceni szafarze i liczni świeccy, jednocząc się w ten sposób z modlitwą Kościoła.
Modlitwa w rytmie dnia
Liturgia Godzin uświęca czas modlitwą Kościoła. Jutrznia rozpoczyna dzień, a nieszpory towarzyszą wieczorowi; godzina czytań, modlitwy w ciągu dnia i kompleta uzupełniają ten rytm. Ta modlitwa jest związana z Eucharystią, lecz nie jest mszą.
Rola psalmów
Psalmy wyrażają pochwałę, ufność, tęsknotę, lament i cierpienie. Modląc się, nie musimy osobiście odczuwać każdego zdania: w oficjum przekazujemy także głos innych. Fragmenty zawierające przemoc wymagają lektury historycznej i teologicznej; nie są upoważnieniem do wyrządzania krzywdy.
Struktura do odkrycia
Godzina obejmuje zazwyczaj rozpoczęcie, hymn, psalmy z antyfonami, czytanie i modlitwy. Jutrznia i nieszpory zawierają ewangeliczne pieśni Zachariasza i Maryi. Księgi liturgiczne porządkują psałterz, okresy i święta; pozwalają włączyć się we wspólną modlitwę zamiast codziennie tworzyć nowy obrzęd.
Zacznij bez przeciążania się
Osoba świecka może rozpocząć od komplety lub części nieszporów, samodzielnie lub we wspólnocie. AELF oferuje teksty dnia do zastosowań francuskojęzycznych. W przypadku modlitwy osobistej możliwe jest powolne czytanie jednego psalmu. Szczególne obowiązki kanoniczne duchownych lub niektórych wspólnot nie obowiązują jednakowo wszystkich wiernych.
Wielkie godziny dnia chrześcijańskiego
Jutrznia rozpoczyna dzień, nieszpory towarzyszą wieczorowi, a kompleta łączy się z nocnym odpoczynkiem. W innych terminach można zaplanować modlitwę rano lub po południu. Psalmy zajmują istotne miejsce: zawierają słowa pochwały, skargi, ufności i błagania zaczerpnięte z samej Biblii. Antyfony i czytania różnią się w zależności od okresu liturgicznego i świąt.
Historia chrześcijańskiego oficjum ma korzenie w modlitwie żydowskiej i zwyczajach pierwszych wspólnot. Tradycje monastyczne rozwijają następnie ścisłe rytmy, których ważnym świadectwem jest Reguła świętego Benedykta. Liturgia Godzin nie jest zarezerwowana dla żyjących w opactwie: jej obecne formy pozwalają również na modlitwę osobistą w komunii z szerszym zgromadzeniem.
Jutrznia, Benedictus i chrześcijański świt
Jutrznia jest jedną z dwóch głównych godzin Liturgii Godzin. Towarzyszy początkowi dnia i obejmuje psalmy, czytanie, odpowiedzi i modlitwy wstawiennicze. Pieśń Zachariasza, nazywana Benedictus, zajmuje zasadnicze miejsce. Łk 1 przedstawia je jako przemówienie wdzięczności za działanie Boga i zapowiedź zbawienia, które przygotowuje się w dziejach Izraela.
Poranek staje się zatem czasem uwielbienia jeszcze przed rozpoczęciem zwykłych zadań. Światło dzienne ma w hymnach i antyfonach znaczenie symboliczne, w odniesieniu do Chrystusa zmartwychwstałego. Aby wziąć udział w tej modlitwie, wierni nie muszą odczuwać żadnych szczególnych emocji; przyjmują słowa Pisma Świętego i rozmawiają o nich z Kościołem.
Jutrznię można śpiewać w klasztorze lub odmawiać jedna osoba. Ich konstrukcja pozwala na tę różnorodność sytuacji, nie zmieniając centralnego miejsca przyznanego Słowu Bożemu.
Nieszpory i Magnificat Maryi
Nieszpory stanowią drugą wielką godzinę dnia. Gdy zbliża się wieczór, psalmy i wstawiennictwo zapraszają do spojrzenia na przeżyty dzień i do dziękczynienia. Magnificat, pieśń Maryi z 1 rozdziału Ewangelii Łukasza, pozostaje wielką pieśnią ewangeliczną. Jego obecność przypomina Nawiedzenie i stwierdzenie, że Bóg podnosi pokornych.
Tradycje monastyczne wykształciły melodie i zwyczaje, które nadają nieszporom szczególnie bogaty charakter muzyczny. Podczas niektórych uroczystości śpiewowi może towarzyszyć kadzidło. W parafiach także wierni gromadzą się na tę posługę, zwłaszcza w przeddzień większych świąt i w ważnych okresach liturgicznych.
Magnificat nie ogranicza modlitwy do spraw wewnętrznych. Mówi o miłosierdziu, sprawiedliwości i wierności, wprowadzając historię zbawienia w zwyczajny rytm wieczoru.
Godzina czytań i tradycja Ojców Kościoła
Godzina czytań proponuje obszerniejsze fragmenty biblijne, którym towarzyszą teksty z tradycji chrześcijańskiej. Spotyka się w niej Ojców Kościoła, autorów duchowych i świadków różnych epok. Modlitwa zawiera zatem wymiar studiowania i przekazu, pozwalający wiernym słyszeć również inne głosy niż tylko głosy współczesnych.
Godziny zwane tercją, sekstą i noną, związane z porami dnia, należą do dawnego porządku modlitwy. Zależnie od formy życia i obowiązków liturgicznych modlitwę w ciągu dnia można sprawować w jednej z tych form lub w bardziej rozbudowanej praktyce wspólnot monastycznych.
Ten podział wyjaśnia, dlaczego oficjum nie ogranicza się do poranka i wieczoru. Dąży do uczynienia ludzkiego czasu miejscem modlitwy, bez sztucznego oddzielania pracy, nauki i innych obowiązków życia.
Kompleta, modlitwa przed nocą
Kompleta jest tradycyjnie ostatnią modlitwą dnia. Ich struktura obejmuje psalmy, krótkie czytanie, błogosławieństwo i pieśń Symeona, zwane Nunc dimittis. Według 2. rozdziału Ewangelii Łukasza Symeon błogosławi Boga po rozpoznaniu Dzieciątka Jezus w świątyni. Tradycja podejmuje tę pieśń, aby wyrazić spokojną ufność wobec zbliżającej się nocy.
W niektórych wspólnotach kompleta poprzedza wielkie milczenie monastyczne. Wierni modlący się w domu mogą również korzystać z tej godziny, aby powierzyć Bogu zakończony dzień. Nie gwarantuje ona braku nocnych trudności; towarzyszy odpoczynkowi słowem ufności. Hymny i pieśni maryjne dołączane na koniec modlitwy różnią się według kalendarzy liturgicznych.
Kompleta pokazuje w ten sposób, jak bardzo zwyczajny moment w życiu człowieka otrzymał rozpoznawalną formę liturgiczną, przekazywaną przez wieki.
Cykl czterotygodniowy i kalendarz chrześcijański
Obecna liturgia rzymska zwykle dzieli psalmy na cykl czterotygodniowy. Antyfony, czytania i hymny zmieniają się zależnie od okresówroku liturgicznego. W okresie Adwentu teksty towarzyszą oczekiwaniu na Boże Narodzenie; w okresie Wielkiego Postu wspominają nawrócenie; Okres Wielkanocny kieruje ich ku Zmartwychwstaniu.
Psalmy wyrażają radość i błaganie, ale także smutek i wołanie o sprawiedliwość. Ich obecność w cyklu nie pozwala sprowadzić modlitwy do jednego tonu emocjonalnego. Wspólnota może otrzymać słowa psalmu utrapienia nawet wtedy, gdy świętuje szczęśliwy dzień, ponieważ modli się także za tych, którzy przechodzą próby.
Cykl powraca regularnie, aby stopniowo przybliżać teksty. To powtarzanie nie stanowi mechanizmu religijnego; tworzy biblijną pamięć podzielaną przez różnych ludzi i pokolenia.
Modlitwa Kościoła dostępna dla świeckich
Sobór Watykański II przypomina, że Liturgia Godzin należy do modlitwy całego Kościoła. Kapłani, diakoni i osoby konsekrowane mają obowiązki odpowiadające ich stanowi życia, a świeccy także są zaproszeni do udziału. Nie należy zatem mylić oficjum z nabożeństwem zarezerwowanym dla mieszkańców opactwa.
Księgi Liturgii Godzin i wydania cyfrowe umożliwiają śledzenie nabożeństw danego dnia. Jutrznie i Nieszpory umożliwiają przystępne wejście w tę tradycję, bez konieczności natychmiastowego powtarzania wszystkich godzin celebrowanych przez wspólnotę monastyczną. Wybrane tempo musi być zgodne ze zwykłymi obowiązkami.
Chrześcijańska modlitwa ma wiele innych form, lecz Liturgia Godzin przekazuje wiernym wspólne dziedzictwo psalmów, czytań i pieśni. Pozwala nam zjednoczyć się z modlitwą Kościoła poza naszą parafią.
Źródła i odniesienia
Katechizm — Liturgia Godzin, nr 1174–1178
Ilustracja : Lorenzo Monaco, Miniatura przedstawiająca mnichów śpiewających z księgi chórowej (około 1410 r.), dzieło należące do domeny publicznej.






























