Mabon świętuje równonoc jesienną, kiedy Słońce przekracza równik niebieski, a dzień zbliża się do długości nocy. Na półkuli północnej światło już ustępuje: noce stają się dłuższe, ostatnie żniwa docierają do rezerw, a ziemia przygotowuje się do odpoczynku. Sabat łączy widzialną obfitość i nadchodzącą ciemną porę roku.
Uroczystość łączy w sobie trzy wątki, które warto rozpoznać. Jego moment jest astronomiczny, jego nazwa nawiązuje do współczesnej historii Koła Roku, a jego wyobraźnia czerpie z niezwykłej walijskiej historii. Wokół nich rozwijają się europejskie zwyczaje zakończenia żniw: ostatni snop, zbiorowy posiłek, jesienne owoce, rozliczenia i ochrona domu przed zimą.
W Kole Roku Mabon podąża za Lammasem lub Lughnasadh i poprzedza Samhain. Pierwsze owoce sierpnia stają się zbiorem, który ważymy, dzielimy się i konserwujemy. Przedmioty z kolekcji Mabon towarzyszą temu przejściu: wdzięczności, równowadze, konsekracji owoców pracy i przygotowaniu na ciemną połowę roku.
Równonoc i wejście w ciemną połowę
Równonoc wrześniowa przypada około 22 lub 23 września. Dokładnie w tym momencie środek Słońca przecina równik niebieski z północy na południe. Obie półkule otrzymują wówczas porównywalne oświetlenie. Na półkuli północnej wydarzenie to otwiera astronomiczną jesień; na półkuli południowej zwiastuje wiosnę.
Słowo równonoc pochodzi z łaciny aequinoctium, utworzonego od równości i nocy. Dzień i noc zbliżają się do równej długości, choć nie tworzą idealnie identycznych połówek. Refrakcja atmosferyczna i pozorna średnica Słońca nieznacznie wydłużają dzień. Dokładne zrównanie, zwane equilux, przypada kilka dni po równonocy jesiennej, zależnie od szerokości geograficznej. Met Office wyraźnie rozróżnia równonoc i equilux.
Słońce wschodzi blisko wschodu i zachodzi blisko zachodu. Po tym przejściu jego dzienny łuk opada i dominują noce aż do równonocy wiosennej. Data zmienia się z roku na rok i może różnić się w zależności od strefy czasowej. Królewskie Obserwatorium w Greenwich prezentuje ruch astronomiczny i jego daty.
Równowaga ta nie jest więc stanem bezruchu. Wyznacza chwilę odwrócenia porządku: światło, które dominowało od Ostary, trwa teraz krócej niż noc. Mabon uczy żywej równowagi, przypominającej ramię wagi przekraczające środek przed dalszym ruchem.
Równonoc jest drzwiami, a nie pauzą. Dzień i noc spotykają się dokładnie w momencie zmiany ich relacji. Obrzęd nie ma na celu zamrożenia istniejących sił: rozpoznaje zmiany i przygotowuje osobę na wejście w nową porę roku.
Jak równonoc otrzymała nazwę Mabon
Pierwsi autorzy Wicca nazywali to święto wyrażeniami takimi jak „równonoc jesienna” czy „sabat jesienny”. Jego miejsce należało już do cyklu ośmiu festiwali, ale nie nosiło jeszcze rozpowszechnionej dziś walijskiej nazwy.
Nazwa Mabon weszła do amerykańskiego kalendarza pogańskiego około 1970 roku z inicjatywy Aidana Kelly'ego. Jego praca nad nazewnictwem starała się nadać równonocy i przesileniom nazwy, które mogłyby odpowiadać czterem wielkim sezonowym sabatom. Historyk Ronald Hutton śledzi ten etap w « Modern Pagan Festivals: A Study in the Nature of Tradition ».
Kelly wybiera Mabon ap Modron, postać ze średniowiecznej literatury walijskiej. Nazwa ta rozpowszechniła się następnie w publikacjach i kalendarzach neopogańskich, aż stała się potoczną nazwą równonocy jesiennej w dużej części współczesnej Wicca. Tradycja brytyjska bardziej zachowała ten wyraz Autumn Equinox, podczas gdy inne prądy korzystają Alban Elfed.
Ta historia nadaje świętu właściwy wymiar. Mabon to nowoczesne imię rytualne, wybrane w celu połączenia słonecznej chwili z walijską postacią zniknięcia, niewoli i powrotu. Starożytna historia i współczesna celebracja odpowiadają sobie nawzajem, nie mieszając się.
Mabon ap Modron, syn porwany i odnaleziony
W języku walijskim Mabon ap Modron oznacza Mabon, syn Modron. Jego imię łączone jest z brytońskim Maponosem, „Wielkim Synem” lub „Boskim Synem”, natomiast Modron odpowiada Matronie, „Wielkiej Matce”. Inskrypcje z Galii i Wielkiej Brytanii świadczą o Maponosie, którego świat rzymsko-celtycki wiązał z Apollem. Literacki Mabon przypomina o tej starożytnej parze Matki i Syna.
Jego wspaniała historia znajduje się w Culhwch et Olwen, jednej z opowieści zebranych pod tytułem Mabinogion. Mabon zostaje odebrany matce, gdy ma zaledwie trzy noce. Wiele lat później towarzysze Artura muszą go odnaleźć, gdyż tylko on jest w stanie opanować psa niezbędnego do polowania na groźnego dzika Twrch Trwyth.
Zadanie cofa się w czasie poprzez łańcuch coraz starszych zwierząt. Wysłannicy przesłuchują kosa, jelenia, sowę, a potem orła. Każdy widział zmianę krajobrazu w ciągu nieproporcjonalnie dużego życia, ale nikt nie zna więzienia Mabona. Orzeł w końcu prowadzi poszukujących do łososia Llyn Llyw, na tyle starego, że słyszał krzyki jeńca za murami Gloucester.
Nieszeni przez łososia Cei i Gwrhyr docierają do więzienia. Wojownicy Artura atakują fortecę, Cei rozbija mur i wyprowadza Mabona z lochu. Syn wyrwany matce ponownie odnajduje świat, po czym na swoim koniu bierze udział w polowaniu. Pełny tekst Culhwch et Olwen w tłumaczeniu Charlotte Guest zachowuje każdy etap tego wybawienia; tłumaczenie Sioned Davies opublikowane przez Oxford University Press dzisiaj przywraca ustną moc tych walijskich opowieści.
Starożytny Mabon jawi się zatem jako boski syn, prestiżowy więzień i uwolniony myśliwy. Współczesna celebracja znajduje w swojej historii język dostosowany do schyłku światła: coś znika pod ziemią lub za kamieniem, przechodzi przez okres zamknięcia, a następnie powraca, gdy czas i sojusznicy ponownie się zjednoczą.
Uwolnienie Mabona wymaga całej pamięci świata. Żadne zwierzę nie zna odpowiedzi. Wszyscy prowadzą poszukiwania w stronę starszego świadka, aż do łososia, który zna więzienie. Ta historia sprawia, że słuchanie, cierpliwość i sojusz są prawdziwymi narzędziami powrotu.
Koniec żniw, ostatni snop i święto św. Michała
Materialne korzenie Mabon widać w zwyczajach towarzyszących zakończeniu zbiorów. Ich termin zależał od klimatu, regionu i rodzaju zboża, a nie od stałego dnia astronomicznego. Gdy ostatni wóz opuszczał pole, czas intensywnej pracy ustępował posiłkowi kończącemu żniwa, zwanemu Harvest Home na Wyspach Brytyjskich.
Szczególną uwagę poświęcono ostatniemu ziarnu. Niektóre łodygi mogą pozostać stojące, a następnie zostać ścięte podczas gry w sierpy. W innych miejscach ostatni snop przyjął nazwę „szyi”, „klaczy”, „młodej dziewczyny” lub „królowej żniw”. Słomę wiązano, splatano lub kształtowano, a następnie wieszano w domu lub stodole aż do następnego roku. Zbiory Muzeum Pitt Rivers przechowuje kilka z tych trofeów żniwnych.
W Kornwalii i Devon odbywa się tzw. ceremonia Crying the Neck polegała na unoszeniu ostatnich kłosów ponad krąg żniwiarzy. Okrzyki niosły się po wzniesieniach, po czym ozdobiony snop trafiał do gospodarstwa. Gest ogłaszał, że ziarno zostało zebrane, a wspólna praca doprowadzona do końca. Ścięcie, okrzyk i posiłek tworzyły trzy etapy zakończonych żniw.
Winobranie niesie ze sobą tę samą logikę w przypadku innego materiału. Dojrzałe winogrona stają się sokiem, a czas i fermentacja jeszcze bardziej je przekształcają. Winogrona, jabłka, orzechy włoskie, gruszki i dynie należą do sezonowego języka Mabon, ponieważ dojrzewają w okolicach europejskiej jesieni. W ten sposób sabat zyskuje prawdziwe bogactwo terytorium, zamiast polegać na jednolitym wystroju.
W pobliżu równonocy święto św. Michała 29 września od dawna wyznaczało ważny próg w brytyjskim kalendarzu wiejskim. Michaelmas zamykało rok rolniczy, otwierało nowy okres rozliczeniowy i należało do dni regulowania czynszów oraz zobowiązań. Archanioł pokonujący smoka, z mieczem i wagą, wnosił w tę porę obrazy ochrony, osądu i właściwej miary.
Nawet jeżyny wpisywały się w kalendarz św. Michała. Tradycja szkocka i brytyjska odradzała zbieranie ich po 29 września, kiedy diabeł strącony z nieba miał splugawić krzewy podczas upadku. National Trust for Scotland przedstawia ten zwyczaj michałowy. Przypomina nam, że żniwa mają swój kres: nadchodzi dzień, w którym musimy przestać zbierać, a resztę pozostawić dzikiemu światu.
Duchowe i magiczne znaczenie Mabon
Mabon najpierw zaprasza Cię do ważenia zbiorów. Nie wystarczy już mieć nadzieję i pokazywać pierwsze owoce: trzeba zmierzyć to, co faktycznie zostało wyprodukowane, otrzymane, utracone lub zachowane. Sabat sprzyja podsumowaniu, zamknięciu cyklu, uregulowaniu długu i uznaniu zobowiązań, które przyniosły owoce.
Wdzięczność przybiera tutaj formę materialną. Żniwa obejmują ziemię, pogodę, pracę, narzędzia, wiedzę i powiązania międzyludzkie. Dziękować oznacza rozpoznać ten łańcuch, a następnie oddać część tego, co otrzymano. Podarunek, wspólny posiłek i wsparcie okazywane drugiej osobie są gestami magicznymi, gdy rzeczywiście przedłużają krążenie obfitości.
Równowaga równonocy sprzyja działaniom sprawiedliwości, pojednania i dostosowania. Na rytualnej wadze mogą znajdować się dwa przedmioty, które przedstawiają to, co się daje i co się otrzymuje, co się zachowuje i co oddaje, a nawet czas poświęcony pracy i czas poświęcony na odpoczynek. Celem nie jest uczynienie dwóch szal identycznymi, ale zapewnienie im uczciwej relacji.
Historia Mabon ap Modron otwiera dzieło wybawienia. Towarzyszy tym, którzy muszą wyjść z zamknięcia, znaleźć swoje miejsce lub powrócić do światła po długim oczekiwaniu. Łosoś reprezentuje pamięć znającą ścieżkę; kamień więzienia, granica do przełamania; koń i polowanie, czynność, która staje się możliwa po wyzwoleniu.
Ostatni snop dotyczy zasady zachowania sił. Ziarno przyniesione do spichlerza, owoce włożone do dzbana i zawieszona słoma uczą nas, aby w czasie święta nie marnować całego bogactwa. Mabon nadaje się do ochrony zasobów, dochodów, zapasów, domu i zdrowia przed chłodniejszymi miesiącami.
Bliskość święta św. Michała wzmacnia dzieło obrony i rozeznania. Miecz tnie to, co zagraża, waga ocenia właściwą proporcję, a pokonany smok reprezentuje opanowany nieporządek. Ta chrześcijańska korespondencja nie zastępuje sabatu: dodaje do progu września starożytną moc rytualną, szczególnie przystosowaną do ochrony domu i załatwiania spraw.
Jak dzisiaj świętować Mabon
Obserwuj przejście słońca
Znajdź wschód lub zachód słońca w dniu równonocy. O świcie skieruj się na wschód lub o zmierzchu na zachód, a następnie zaznacz pozycję gwiazdy na tle krajobrazu. Zapal jedną jasną i jedną ciemną świecę po obu stronach miski z ziarnami. Nazwij zakończone przejście i ten, który się zaczyna.
Zważ swoje zbiory
Na dwóch tacach lub dwóch kawałkach materiału umieść znaki tego, co dał rok i o co prosił. Nasienie może reprezentować początek, moneta dochód, nić związek, liść ukończone dzieło. Usuń to, czego nie trzeba już nosić i poświęć to, co jest warte zachowania.
Podziel się posiłkiem na koniec żniw
Przygotuj posiłek składający się z produktów dostępnych w Twojej okolicy: chleba, jabłek, winogron, orzechów, warzyw korzeniowych, dyni, miodu, cydru lub soku owocowego. Przed jedzeniem każdy może wymienić pomoc otrzymaną od wiosny. Zarezerwuj część przeznaczoną do podzielenia się z osobą, stowarzyszeniem lub sąsiadem, a nie ofiarą pozostawioną na zewnątrz.
Utwórz trofeum żniw
Spleć kilka łodyg idealnie suchej pszenicy, jęczmienia lub owsa lub zawiąż bukiet z opadłych liści. Zawieś ten kształt w pobliżu miejsca przechowywania zapasów. Reprezentuje owoc chroniony do następnego cyklu. Obecna kreacja zyskuje na sile, gdy pozostaje prosta i szanuje dostępny materiał.
Śledź zwierzęta Mabona
Ułóż pięć znaków dla kosa, jelenia, sowy, orła i łososia. Do każdego z nich zadaj pytanie starsze od poprzedniego: co widzisz dzisiaj, co przechowujesz od roku, co przechowujesz od dzieciństwa, co pochodzi z Twojego rodu, co pozostaje pod tymi wszystkimi warstwami? Zakończ przed łososiem i wysłuchaj odpowiedzi, która wskazuje, które więzienie otworzyć.
Zabezpiecz dom przed zimą
Oczyść próg, sprawdź zapasy i napraw przydatny przedmiot. Przy wejściu umieść białą świecę, jabłko i wyobrażenie wagi, miecza lub klucza. Poproś o ochronę, umiar i rozeznanie na ciemną porę roku. Następnie zjedz jabłko i zgaś świecę, nie pozostawiając żadnych odpadów na zewnątrz.
Zakończenie gestem zadośćuczynienia
Zwróć pożyczoną rzecz, spłać niewielki dług, podziękuj komuś lub przekaż część swoich zbiorów. Ten gest nadaje obrzędowi konkretne zakończenie. Mabon staje się wówczas celebracją relacji: to, co dojrzałe, nie pozostaje zamknięte, ale powraca w wymianie zdolnej ożywić to, co następuje.
Korespondencje Sabatu Mabon
Korespondencje te łączą astronomiczną równonoc, walijską historię Mabon ap Modron, europejskie zwyczaje związane z końcem żniw i rytualne użycie współczesnego Koła Roku.
| Korespondencja | Powiązania Mabon |
|---|---|
| Data | Równonoc wrześniowa przypada około 22 lub 23 września na półkuli północnej |
| Miejsce w Kole Roku | Między Lammas lub Lughnasadh a Samhain; słoneczne święto równonocy jesiennej we współczesnej wicca |
| Nazwy | Mabon; równonoc jesienna; Autumn Equinox ; Alban Elfed w niektórych współczesnych prądach druidycznych |
| Chwila słoneczna | Przejście Słońca z północy na południe od równika niebieskiego; wejście Słońca do Wagi według zodiaku tropikalnego |
| Postacie | Mabon ap Modron i jego matka Modron w tradycji walijskiej; Święty Michał w kalendarzu chrześcijańskim na 29 września |
| Zwierzęta w opowieści | Kos, jeleń, sowa, orzeł i łosoś jako strażnicy rosnącej pamięci; koń i dzik podczas polowania na Twrch Trwyth |
| Żywioły | Ziemia na żniwa, rezerwy i powrót na odpoczynek; Woda do łososia, owoców tłoczonych i przetwórstwa |
| Kierunek | Zachód we współczesnych korespondencjach rytualnych związanych z zachodem słońca, wodą i jesienią |
| Kolory | Złoto żniw, ochra, rdzawy, ciemnoczerwony, brąz, leśna zieleń i fiolet winogron |
| Rośliny | Pszenica, jęczmień, owies, winorośl, jabłoń, leszczyna, dąb, jeżyna, bluszcz i jesienne liście |
| Kamienie | Karneol, granat, cytryn, tygrysie oko, czerwony jaspis i kwarc dymny we współczesnych korespondencjach ezoterycznych |
| Symbole | Waga, zachodzące słońce, pełny kosz, ostatni snop, sierp, jabłko, grona, róg obfitości, klucz, miecz i spichlerz |
| Dziedziny magiczne | Wdzięczność, podsumowanie, równowaga, sprawiedliwość, zamknięcie, dzielenie się, wyzwolenie, zachowywanie, ochrona zasobów i przygotowanie |
| Ofiary | Chleb, jabłka, winogrona, orzechy, miód, cydr, sok owocowy, wino, zboża, ostatnia część zbiorów lub darowizna żywnościowa |
Środki ostrożności
Bezpieczne i wyważone świętowanie jesieni
Trzymaj świece na stabilnym podłożu, z dala od słomy, suchych liści, tkanin, dzieci i zwierząt i nie pozostawiaj płomieni bez nadzoru. Przed wspólnym posiłkiem sprawdź, czy nie masz alergii i zawsze podawaj napój bezalkoholowy; wino lub cydr alkoholowy pozostaje zarezerwowany dla dorosłych i spożywany z umiarem. Nie zbieraj ani nie spożywaj żadnych owoców, grzybów ani roślin bez wyraźnej identyfikacji. Szanuj własność prywatną, gatunki chronione i miejsca wrażliwe, a następnie dostosuj każdą wycieczkę do pogody i szybkiego zaniku światła.
Źródła i teksty odniesienia
Royal Observatory Greenwich, « What and When Is the Autumnal Equinox? » ; Met Office, « Understanding Equinoxes and Solstices » ; Ronald Hutton, « Modern Pagan Festivals: A Study in the Nature of Tradition », 2008 ; Sioned Davies, The Mabinogion, Oxford University Press, 2007 ; Culhwch et Olwen, tłumaczenie: Charlotte Guest ; Ronald Hutton, « Harvest Home », dans The Stations of the Sun ; Pitt Rivers Museum, « Harvest Trophies » ; National Trust for Scotland, « St Michael’s Day and Michaelmas Traditions ».
























