Przejdź do treści
AeternumAeternum
Aniel — historia tradycji
Albrecht Dürer, anioł grający na violi, 1519. Ilustracja symboliczna; nie przedstawia konkretnie Aniela — historia tradycji.

Aniołowie: historia tradycji

Aniel — historia tradycji

Czas czytania: 5 min

Aniel jest trzydziestym siódmym imieniem serii siedemdziesięciu dwóch aniołów Shem ha-Mephorash w zbiorach kabały chrześcijańskiej i zachodniej angelologii. Miejsce jest szczególnie interesujące w La Science cabalistique Lenaina, wydanej w Amiens w 1823 roku: autor wiąże go z naukami, sztukami i odkrywaniem praw natury, ale także tematem zwycięstwa w sytuacji oblężenia. Różnorodność ujawnia działanie dawnych katalogów anielskich, gdzie jedno imię otrzymuje cechy intelektualne, moralne i planetarne. Aby zrozumieć Aniela, trzeba odnaleźć system siedemdziesięciu dwóch imion przed zbadaniem cech nadanych mu w XIX wieku.

Kolejność imienia 37. spośród 72 imion tej tradycji
Główne źródło Lenain, La Science cabalistique, 1823, s. 69
Chór w tej klasyfikacji Władze, piąta grupa ośmiu
Korespondencje u Lenaina Stopnie 181–185; dziewiętnasty dekan
Przypisywane tematy Nauki, sztuki, wiedza o przyrodzie i zwycięstwo
Pochodzenie systemu Wyjścia 14,19–21 odczytane metodą kabalistyczną

Jak Aniel wpisuje się w siedemdziesiąt dwa imiona

Seria siedemdziesięciu dwóch imion, zwana Shem ha-Mephorash w zespole tradycji, wiąże się z trzema wersetami Księgi Wyjścia. Wersety 19–21 rozdziału 14 składają się każdy z siedemdziesięciu dwóch liter w tradycyjnym tekście hebrajskim. Egzegeci rozwinęli lekturę kombinatoryczną nakładającą wersety z naprzemiennym kierunkiem wierszy, aby otrzymać siedemdziesiąt dwie grupy trzech liter.

Na podstawie grup autorzy stworzyli imiona anielskie kończące się boskimi formami takimi jak -el i -iah. Historia przejścia od kombinacji liter do zindywidualizowanych imion aniołów prowadzi przez renesansową kabałę chrześcijańską. Johann Reuchlin pomaga rozpowszechniać ją w De arte cabalistica, wydanym w 1517 roku, a następnie dzieła okultystyczne organizują imiona w serie funkcji i korespondencji.

Aniel należy do tego drugiego etapu. Nie jest wymieniony z imienia w biblijnej opowieści o przejściu przez morze. Księga Wyjścia dostarcza materiału Pisma dla metody interpretacji opracowanej wiele wieków po opowiedzianych wydarzeniach.

Trzydziesty siódmy geniusz u Lenaina

Lazare Lenain wydaje La Science cabalistique, ou l'art de connaître les bons génies w Amiens w 1823 roku. Dzieło gromadzi siedemdziesiąt dwa imiona według klasyfikacji łączącej stopnie sfery niebiańskiej, dekany, imiona boskie i psalmy. Tekst świadczy o okresie, w którym francuska kultura okultystyczna podejmuje dawne źródła, by tworzyć systematyczne repertoria.

Aniel figuruje na trzydziestym siódmym miejscu. Lenain tłumaczy atrybut jako „Bóg cnót” i wiąże z boskim imieniem zapisywanym jako Abda. Przypisuje stopnie 181–185 sfery i dziewiętnasty dekan, w korespondencji wspominającej wpływ Księżyca. Elementy należy czytać jako składniki dawnej tabeli, a nie informacje współczesnego kalendarza astronomicznego.

Hebrajski rękopis przekazany przez wydanie drukowane również wymaga uwagi. Punkty i kształt niektórych liter prowadziły do różnych odczytań we współczesnych reprodukcjach. Klasyfikacja i dokładne wydanie pozostają więc niezbędne do identyfikacji imienia.

Nauki, sztuki i tajemnice natury

Najbardziej niezwykła część noty Lenaina dotyczy cech intelektualnych przypisywanych Anielowi. Autor wiąże go z naukami i sztukami, poszukiwaniem tajemnic natury i natchnieniem filozofów. Łączy postać z reputacją zdobytą dzięki wiedzy i talentom. Przypisanie należy do świata, w którym wiedzę o naturze pojmuje się w relacji z porządkiem duchowym.

Pojęcie „tajemnic natury” ma w dziełach okultystycznych długą historię. Nie oznacza jedynie ukrytych faktów, które wystarczyłoby ujawnić: odsyła do ambicji rozumienia relacji zjawisk, form i cech świata. W XIX wieku kategorie krzyżują się ze słownictwem nauk i filozofii.

Lektura Lenaina pozwala odkryć anioła związanego z nauką i odkrywaniem, bardzo odmiennego od zwykłej postaci codziennej ochrony. Wiedzę i inteligencję przedstawia się jako dobra, których właściwe użycie powinno służyć ludzkiemu wzniesieniu.

Zwycięstwo i opowieść o przerwanym oblężeniu

Ta sama nota przypisuje Anielowi bardziej zaskakującą funkcję: uzyskiwanie zwycięstwa i doprowadzanie do przerwania oblężenia miasta. Relacja z kontekstem wojskowym kontrastuje z naukami i sztukami. Nie jest jednak niespójna w systemie Lenaina, łączącym pod jednym imieniem cechy duchowe i szczególne sytuacje ludzkie.

W repertoriach korespondencji zwycięstwo może oznaczać korzystny wynik wobec przeciwności, a oblężenie przedstawia sytuację zamknięcia lub konfliktu. Trzeba jednak zachować dosłowny sens użyty przez Lenaina: dzieło wyraźnie mówi o oblężonym mieście, a nie zwykłej metaforze osobistych trudności.

Uściślenie odróżnia dawne źródła od współczesnych parafraz zacierających historyczny język. Klasyfikacje okultystyczne czerpią z życia politycznego, wojny i rządzenia obrazy wymagające osadzenia w troskach autorów.

Chór Władz i klasyfikacje chrześcijańskie

Lenain rozdziela siedemdziesiąt dwa imiona na dziewięć grup po osiem, zapożyczając tytuły chórów anielskich znanych z teologii chrześcijańskiej. Aniel należy do grupy Władz, rangi obejmującej imiona 33–40 w tym układzie. Klasyfikacja jest właściwa systemowi autora i nurtom, które ją przejęły.

Hierarchia dziewięciu chórów pochodzi z innej historii teologicznej, związanej zwłaszcza z Pseudo-Dionizym Areopagitą. Nie dostarcza bezpośrednio spisu siedemdziesięciu dwóch imion Lenaina. Powiązanie zespołów jest konstrukcją kabały chrześcijańskiej i zachodniej ezoteryki.

Omówienie chóru Władz pozwala poznać sens teologiczny, odrębny od szczegółowych funkcji przypisywanych przez autora z 1823 roku każdemu z ośmiu imion tworzących grupę.

Użycie psalmów i późniejsze tradycje

Lenain łączy każde imię z ustępem Psalmów. Dla Aniela cytuje łacińską formułę proszącą o powrót Boga i objawienie oblicza, aby lud został zbawiony. Biblijne zapożyczenie należy do systemu korespondencji, w którym słowo Pisma wiąże się z imionami anielskimi i podziałami czasu.

W katolickiej pobożności modlitwa do Anioła Stróża nie wymaga znajomości imienia anioła. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii przypomina zastrzeżenie dotyczące nadawania imion innych niż poświadczone w przyjętych księgach biblijnych. Aniel należy więc przede wszystkim do historii siedemdziesięciu dwóch geniuszy i zbiorów okultystycznych.

Kalendarze i cechy związane z imieniem nadal krążą we współczesnych dziełach, lecz trzeba identyfikować pochodzenie. Klasyfikacja Lenaina, miejsce wśród Władz i opisane cechy stanowią jasną podstawę dokumentalną do rozumienia recepcji Aniela.

Źródła i bibliografia

Lenain, La Science cabalistique, Amiens, 1823, nota o Anielu, s. 69, transkrypcja dawnego wydania z wariantami.

Biblioteka Narodowa Francji, opis bibliograficzny La Science cabalistique Lenaina.

Księga Wyjścia, rozdział 14, wersety 19–21, tekst u źródła metody siedemdziesięciu dwóch imion.

Stolica Apostolska, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, nr 217.

Ilustracja: Albrecht Dürer, anioł grający na violi, 1519, historyczne dzieło z domeny publicznej. Symboliczny obraz tematyki aniołów, a nie dawny portret postaci wymienionej w artykule.

Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat