Przejdź do treści
AeternumAeternum
Chrzest

Wiara i życie chrześcijańskie

Chrzest

Czas czytania: 5 min

chrzest jest pierwszym sakramentem wtajemniczenia chrześcijańskiego. Gest wody i słowo wypowiedziane w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego wyrażają odpuszczenie grzechu i wejście w życie Chrystusa. Jego korzenie znajdują się w przepowiadaniu Jana Chrzciciela, w Ewangeliach i w pierwszych wspólnotach opisanych w Dziejach Apostolskich. Przez stulecia Kościoły rozwijały różne formy przygotowania i obrzędy dla dzieci oraz dorosłych. Zrozumienie chrztu wymaga zatem poznania jego miejsca w Piśmie Świętym, sensu nowego narodzenia i zobowiązań towarzyszących celebracji.

Kategoria Sakrament wtajemniczenia chrześcijańskiego
Niezbędny znak Woda i wezwanie Ojca, Syna i Ducha Świętego
Źródła Mateusza 28; Jana 3; Dzieje Apostolskie 2; Rzymian 6
Celebracja Przez zanurzenie lub polewanie wodą
Charakter Stały: nie jest powtarzany
Kontynuacja inicjacji Bierzmowanie, następnie Eucharystia według zwyczaju

Chrzest Jana i przyjście Jezusa do Jordanu

Słowo chrzest jest w Ewangeliach kojarzone z nauczaniem Jana Chrzciciela. Nad brzegiem Jordanu zachęca swoich słuchaczy, aby rozpoznali swoje wady i zmienili swoje postępowanie. Mężczyźni i kobiety przychodzą, aby przyjąć chrzest nawrócenia, znak, że chcą przygotować się na przyjście tego, którego zapowiada prorok. Jan zajmuje swoje miejsce w judaizmie swoich czasów, a jego nauczanie kładzie nacisk na konkretne akty sprawiedliwości i dzielenia się.

Jezus także pojawia się nad Jordanem i przyjmuje chrzest od Jana. Następnie Ewangelie synoptyczne opowiadają o zstąpieniu Ducha w formie przywołującej na myśl gołębicę i słowo z nieba. Scena ta stanie się jednym z wielkich tematów sztuki chrześcijańskiej. Nie oznacza to, że Jezus otrzymałby po Wielkanocy dokładnie ten sam sakrament, co chrześcijanie: tradycja chrzcielna Kościoła rozwija się w świetle Jego śmierci i Zmartwychwstania.

Nawrócenia opisane w Dziejach Apostolskich

Dzień po Pięćdziesiątnicy Piotr zaprasza tych, którzy go słuchają, do przyjęcia chrztu. Dzieje Apostolskie przedstawiają to podejście jako początek nowego życia we wspólnocie. W tej historii powiązane jest głoszenie zmartwychwstałego Chrystusa, przyjęcie Jego słowa i wejście do Kościoła. Chrzest nie oznacza jedynie indywidualnej decyzji: wprowadza lud, który gromadzi się na modlitwie, łamaniu chleba i solidarności.

Inne fragmenty ukazują różnorodność sytuacji: Filip chrzci etiopskiego dostojnika w drodze do Gazy, Piotr towarzyszy przyjęciu Korneliusza i jego domowników do wspólnoty wierzących. Nie wszystkie historie przedstawiają szczegółowy rytuał, ale ukazują tę samą orientację na wiarę w Chrystusa i uczestnictwo we wspólnocie. Wyjaśniają, dlaczego chrzest uważany jest za bramę do innych sakramentów.

Dlaczego woda pozostaje w centrum rytuału

Woda przepływa przez wiele scen biblijnych: wody stworzenia, potop, przeprawę przez morze i Jordan. Przywołuje życie, oczyszczenie, niebezpieczeństwo i przejście. Kiedy Paweł mówi o chrzcie w Liście do Rzymian 6, porównuje go do śmierci i zmartwychwstania Chrystusa: zejście do wody i wyjście z niej stają się obrazami uczestnictwa w odnowionym życiu.

W obrządku łacińskim chrzest odbywa się przez polewanie głowy wodą lub przez zanurzenie. Szafarz wypowiada formułę w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego. Inne gesty, takie jak biała szata, świeca i namaszczenie, ukazują różne aspekty tego nowego narodzenia. Woda i formuła trynitarna stanowią serce sakramentu. Nie są to przedmioty ani słowa, którym można by przypisać autonomiczne działanie poza celebracją Kościoła.

Chrzest dorosłych i katechumenat

W starożytności chrześcijańskiej dorośli, którzy prosili o chrzest, przechodzili okres przygotowawczy. Katechumenat obejmował nauczanie Pisma Świętego, wprowadzenie do modlitwy i odkrywanie życia wspólnotowego. Ceremonie wielkanocne stopniowo zyskiwały szczególne znaczenie w obchodach inicjacji. Wiele z tych elementów zostało na nowo odkrytych i zreorganizowanych we współczesnej liturgii.

Obecnie osoba dorosła na ogół uczestniczy w kursie wspieranym przez lokalną społeczność. Odkrywa Credo, Ewangelię, znaczenie sakramentów i obowiązki, jakie niesie ze sobą życie chrześcijańskie. Etapy liturgiczne prowadzą do przyjęcia chrztu, często z bierzmowaniem i Eucharystią w Wigilię Paschalną. Nie chodzi o uzyskanie dyplomu religijnego, ale o dojrzewanie do swobodnej i świadomej postawy, dostosowanej do historii każdego człowieka.

Dzieci, ich rodzice i chrzestni

Chrzest niemowląt jest zakorzeniony w starożytnej tradycji Kościołów chrześcijańskich. Wiarę w tym wypadku składają rodzice i chrzestni, którzy zobowiązują się towarzyszyć dziecku aż do chwili, gdy ono samo będzie mogło pogłębić podjęte zobowiązania. Chrzest należy do wspólnoty, która uznaje swoją odpowiedzialność za przekazywanie Ewangelii.

Ojciec chrzestny i matka chrzestna to nie tylko goście honorowi. Ich funkcja ma znaczenie religijne, a reguły katolickie wymagają warunków, które rzeczywiście podtrzymają życie ochrzczonych. Obrzęd nie daje im władzy cywilnej nad dzieckiem. Praktyki różnią się w zależności od tradycji chrześcijańskich: kilka kościołów protestanckich chrzci także niemowlęta, podczas gdy inne rezerwują chrzest dla osób zdolnych do samodzielnego wyznawania wiary.

Przebaczenie grzechów i trwała przynależność

Według doktryny katolickiej chrzest odpuszcza grzech pierworodny, a w przypadku osoby już odpowiedzialnej za swoje czyny – grzechy osobiste. Wyraża także synowskie przybranie i wejście do Ciała Chrystusa, jak to imię nadał wspólnocie wierzących Paweł. Łaska chrztu nie usuwa ludzkiej wolności ani przyszłych trudności; otwiera drogę nawrócenia i wierności.

Chrzest wyciska trwały charakter sakramentalny. Nie powtarza się go, gdy ktoś wraca do praktyk religijnych po długiej nieobecności. Kościół katolicki uznaje również wiele chrztów przyjętych w innych wspólnotach chrześcijańskich, jeśli użyto wody i formuły trynitarnej zgodnie z warunkami ważności. To uznanie stanowi jedną z podstaw dialogu ekumenicznego między Kościołami.

Symbole białej odzieży i światła

Biała szata, noszona lub przywoływana podczas obrzędu, przypomina o godności nowego życia. Świeca zapalona płomieniem wielkanocnym nawiązuje do Chrystusa zmartwychwstałego, przedstawionego jako światłość świata. Namaszczenie oznacza przynależność do wspólnoty chrześcijańskiej i udział w misji Chrystusa. Te gesty zasiliły ikonografię chrzcielną, od starożytnych baptysteriów po przedstawienia Wigilii Paschalnej.

Chrzcielnica i baptysterium również mają swoją historię architektoniczną. Niektóre stare budynki projektowano tak, aby umożliwić zanurzenie osób dorosłych, natomiast chrzcielnice parafii stopniowo dostosowywały się do zwyczajowych praktyk. Kamień, woda i światło nadają celebracji widoczną obecność w kościele.

Początek przedłużony na całe życie chrześcijańskie

Chrzest nie jest zakończeniem drogi religijnej. Otwiera wtajemniczenie, które trwa przez bierzmowanie iEucharystię. Jest także źródłem powszechnego powołania do świętości, na które wierni odpowiadają zgodnie ze swoimi zobowiązaniami osobistymi, rodzinnymi i wspólnotowymi.

Życie chrzcielne karmi się wówczas modlitwą, słuchaniem Pisma Świętego, służbą osobom bezbronnym i uczestnictwem w liturgii. Przypomina nam, że relacja z Chrystusem nie ogranicza się do ceremonii. Znak wody pozostaje pamięcią początku, który nabiera znaczenia w całym istnieniu.

Źródła i odniesienia

Mateusz, rozdział 28, 19, chrzest w imię Trójcy; List do Rzymian, rozdział 6, śmierć i zmartwychwstanie.

Dzieje, rozdział 2 oraz rozdział 8, inicjacja pierwszych wspólnot.

Kompendium Katechizmu, pytania 251 do 264, chrzest i inicjacja.

Ilustracja : Piero della Francesca, Chrzest Chrystusa (XV wiek), dawne dzieło w domenie publicznej.

Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat