Przejdź do treści
AeternumAeternum
Święty Ignacy Loyola
Święty Ignacy Loyola w szatach kapłańskich, historyczny obraz Petera Paula Rubensa

Święci

Święty Ignacy Loyola

Czas czytania: 5 min

Święty Ignacy Loyola odkrył powołanie po ranie wojennej, która położyła kres ambicjom szlachcica i żołnierza. Jego historia zaczyna się daleko od kolegiów jezuickich i zakładania zakonu: w pokoju w Kraju Basków, gdzie czyta żywoty świętych, uczy się rozpoznawać wewnętrzne poruszenia i postanawia poświęcić siły Chrystusowi. Ćwiczenia duchowe, Towarzystwo Jezusowe i pozostawiona korespondencja świadczą o przekonaniu: życie chrześcijańskie wymaga cierpliwego rozeznawania i decyzji angażujących całe istnienie.

Życie 1491–1556
Pochodzenie Loyola, hiszpański Kraj Basków
Powołanie Założyciel Towarzystwa Jezusowego
Dzieła Ćwiczenia duchowe, Konstytucje i korespondencja
Główne daty Pampeluna 1521, zatwierdzenie Towarzystwa w 1540 roku
Wspomnienie 31 lipca

Iñigo de Loyola i rycerskie ambicje

Ignacy rodzi się w 1491 roku na zamku Loyola, w rodzinie baskijskiej drobnej szlachty. Ochrzczony jako Iñigo, otrzymuje wychowanie kierujące ku życiu dworskiemu i wojskowemu. Dążenia do honoru, męstwa i osobistego powodzenia kształtują młodość. Nic nie pozwala wówczas odgadnąć przyszłego założyciela zakonu znanego z misji i placówek oświatowych.

W maju 1521 roku podczas oblężenia Pampeluny pocisk ciężko rani nogi Ignacego. Zostaje przywieziony do rodziny na długą i bolesną rekonwalescencję. Kariera wojskowa wydaje się zagrożona. Czas fizycznej zależności narzuca zerwanie z wybranym sposobem życia i zmusza do rozważenia innych perspektyw.

W swojej Opowieści pielgrzyma, przekazanej pod koniec życia, Ignacy powróci do tego epizodu. Nie przedstawia go jako nawrócenia dokonanego w jednej chwili, lecz jako początek drogi, na której pragnienia i plany stopniowo się przemieniają.

Od romansów rycerskich do żywotów świętych

Podczas rekonwalescencji Ignacy chce czytać opowieści o rycerskich czynach. Dostępne książki okazują się jednak życiem Chrystusa i żywotami świętych. Lektury budzą pragnienie naśladowania. Dostrzega jednak różnicę między marzeniami przedłużającymi światowe ambicje a tymi, które rodzą się z lektury religijnej.

Niektóre myśli po ustąpieniu pozostawiają niedosyt, inne natomiast rozwijają trwały pokój. Ignacy zaczyna zauważać skutki wewnętrznych wyobrażeń. Odkrycie stanie się jednym ze źródeł tego, co tradycja jezuicka nazywa rozeznawaniem duchów. Nie chodzi o ślepe podążanie za każdą emocją, lecz o naukę dostrzegania tego, co trwale prowadzi ku służbie Bogu.

Doświadczenie Loyoli pozwala zrozumieć, że życie duchowe nie powstaje jedynie przez gromadzenie szlachetnych postanowień. Wymaga poznania tego, co rzeczywiście ożywia osobę. Obserwacja stanie się osią Ćwiczeń duchowych.

Montserrat, Manresa i nauka rozeznawania

W 1522 roku Ignacy opuszcza Loyolę. W klasztorze Montserrat przeżywa noc modlitwy przed Maryją i symbolicznie porzuca znaki rycerskiego życia. Udaje się następnie do Manresy koło Barcelony, gdzie przez długie miesiące żyje modlitwą, pokutą i służbą.

Okres nie jest wyłącznie spokojny. Ignacy doświadcza skrupułów, niepokojów religijnych i trudności w znalezieniu właściwego sposobu przeżywania wiary. Stopniowo uczy się rozeznawać skutki myśli, rozpoznawać skłonność do przesady i szukać relacji z Chrystusem niezdominowanej przez lęk.

Opowieść wspomina również wydarzenie duchowe nad rzeką Cardoner, podczas którego, jak uważa, otrzymuje nowe rozumienie wiary i świata. Doświadczenie trwale naznacza drogę. Manresa stała się zatem ważnym miejscem pamięci ignacjańskiej, ponieważ nabierają tam kształtu pierwsze intuicje Ćwiczeń.

Jerozolima, studia i towarzysze z Paryża

Ignacy podejmuje pielgrzymkę do Jerozolimy w 1523 roku. Pragnie pozostać w Ziemi Świętej, lecz miejscowe władze religijne nie pozwalają. Po powrocie do Europy rozumie, że musi studiować, by głosić Ewangelię z większą solidnością. Podejmuje więc naukę w wieku, gdy inni mężczyźni mają już ugruntowaną karierę.

Droga prowadzi przez Barcelonę, Alcalá, Salamankę i Paryż. Na uniwersytecie paryskim spotyka studentów, którzy staną się pierwszymi towarzyszami, między innymi Piotra Fabera i Franciszka Ksawerego. Rozmowy nie dotyczą jedynie programu głoszenia: dzielą sposób modlitwy, rozeznawania i pojmowania służby Kościołowi.

W 1534 roku niewielka grupa podejmuje na Montmartre zobowiązanie do życia apostolskiego. Pierwsze lata zachowują otwarty charakter: towarzysze przygotowują się do służby Chrystusowi tam, gdzie wezwą potrzeby. Dyspozycyjność stanie się jedną z cech przyszłego Towarzystwa Jezusowego.

Założenie Towarzystwa Jezusowego

Po staraniach i dyskusjach papież Paweł III oficjalnie zatwierdza Towarzystwo Jezusowe w 1540 roku. Ignacy zostaje pierwszym przełożonym generalnym w kolejnym roku. Zakon znajduje miejsce w Kościele przeżywającym silne napięcia religijne i przemiany instytucji. Towarzysze poświęcają się głoszeniu, edukacji, misjom i służbie wspólnotom.

Ignacy osiada w Rzymie i poświęca znaczną część ostatnich lat kierowaniu Towarzystwem. Zachowana korespondencja ukazuje troskę o formację członków, trudności napotykane w terenie i decyzje dotyczące bardzo odległych domów. Konstytucje mają dać rosnącej wspólnocie wystarczająco stabilne ramy, nie gasząc dyspozycyjności.

Łacińska dewiza Ad maiorem Dei gloriam, „na większą chwałę Boga”, streszcza ukierunkowanie kojarzone z tradycją jezuicką. Przypomina, że studia, misja i działanie mają czerpać sens ze służby Chrystusowi i Kościołowi.

Ćwiczenia duchowe i wolność wewnętrzna

Ćwiczenia duchowe stanowią najbardziej wpływowe dzieło Ignacego. Tekst nie przedstawia się jako traktat do czytania wyłącznie z ciekawości. To droga modlitwy i rozeznawania, zwykle z towarzyszeniem, prowadząca do kontemplacji życia Chrystusa, rozpoznawania wewnętrznych poruszeń i namysłu nad decyzjami angażującymi życie.

Drogę tradycyjnie organizuje się w cztery „tygodnie”, co oznacza etapy duchowe i nie musi odpowiadać czterem identycznym okresom po siedem dni. Pierwszy podejmuje relację do grzechu i miłosierdzia; dalsza część prowadzi do kontemplacji życia, męki i zmartwychwstania Chrystusa. Celem jest uwolnienie osoby od tego, co powstrzymuje przed ufną odpowiedzią na wezwanie.

Ignacy odróżnia między innymi pocieszenie i strapienie duchowe. Słowa nie są zwykłymi synonimami dobrego i złego nastroju: oznaczają poruszenia rozeznawane na podstawie skutków i ukierunkowania. Metoda wymaga czasu, jasnego spojrzenia, a w pełnej formie pomocy przygotowanego kierownika duchowego.

Śmierć Ignacego i dziedzictwo

Ignacy umiera w Rzymie 31 lipca 1556 roku. Towarzystwo, które współtworzył, rozwija dalej nauczanie i misje, z członkami obecnymi w regionach odległych od Europy. Historia przejdzie przez wieki ważne przemiany, lecz Ćwiczenia i Konstytucje pozostają dwoma tekstami odniesienia.

Zostaje kanonizowany w 1622 roku, między innymi wraz z Franciszkiem Ksawerym, jednym z pierwszych towarzyszy. W sztuce przedstawia się Ignacego w stroju kapłańskim, z księgą lub monogramem IHS. Znak tradycyjnie rozumie się w duchowości jezuickiej jako odniesienie do imienia Jezus; zajmuje centralne miejsce w godle Towarzystwa.

Wspomnienie Ignacego obchodzi się 31 lipca. Dziedzictwo zachęca do uważnego odczytywania doświadczenia wewnętrznego i odpowiedzialności w wyborach. Ludzkie decyzje nie wynikają u niego ze znaku automatycznie przepowiadającego przyszłość: nabierają sensu w relacji wiary, badaniu rzeczywistości i pragnieniu służby.

Założenie Towarzystwa Jezusowego wpisuje się w szerszą historię zakonów i ich duchowości. Ćwiczenia Ignacego pojawiają się obok innych tradycji modlitwy i misji, których formy rozwijały się w różnych epokach.

Źródła i bibliografia

Jezuici francuskojęzycznej Prowincji Europy Zachodniej, biografia Ignacego Loyoli, od Pampeluny do założenia Towarzystwa.

Jezuici EOF, omówienie Ćwiczeń duchowych i ich pochodzenia w życiu Ignacego.

Franciszek, homilia z 31 lipca 2013 roku na wspomnienie świętego Ignacego, Rzym.

Ignacy Loyola, Opowieść pielgrzyma, Ćwiczenia duchowe i Konstytucje Towarzystwa Jezusowego, główne źródła drogi i nauczania.

Ilustracja: Peter Paul Rubens, Święty Ignacy Loyola (XVII wiek), reprodukcja obrazu z domeny publicznej.

Koszyk 0

Twój koszyk czeka na Ciebie

Odkryj nasze produkty
Płatność w 3 lub 4 ratach bez dodatkowych opłat